Kanser hastalarında finansal toksisite düzeyinin sağlıkla ilgili yaşam kalitesi ve tedaviye uyum üzerindeki etkileri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SAĞLIK YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DUYGU ÜREK

Danışman: Özgür Uğurluoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmanın amacı; kanser hastalarının finansal toksisite düzeyini ölçmek için geliştirilen COST Ölçeği (v2)'nin Türkçe'ye uyarlamasını yaparak kanser hastalarında finansal toksisite düzeyini belirlemek, bu düzeyle ilişkili olan risk faktörlerini (hasta ile ailesine ilişkin sosyo-demografik özellikler, finansal durum ve istihdama ilişkin özellikler ile hastalık ve tedaviye ilişkin özellikler) tespit etmek ve bu düzeyin tedaviye uyumsuzluk ile sağlıkla ilgili yaşam kalitesi üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Bu kapsamda; Ankara'da bir onkoloji hastanesinde yatarak tedavi gören, 18 yaş ve üzeri, en az 3 aydır kemoterapi alan 316 hastadan elde edilen veriler değerlendirilmiştir. Veriler, bir anket formu aracılığıyla araştırmacı tarafından hastalarla yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Formda; COST Ölçeği (v2)'nin yanı sıra hastaların sağlıkla ilgili yaşam kalitelerini değerlendirmek için FACT-G Ölçeği (v4), tedaviye uyumlarını ölçmek için ise literatür taranarak oluşturulan bir soru formu kullanılmıştır. Araştırmada; COST Ölçeği'nin Türkçe'ye uyarlamasında faktör analizleri ile Cronbach alfa katsayısı, finansal toksisite düzeyiyle ilişkili risk faktörlerinin belirlenmesinde tek değişkenli analizler ile çoklu lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. Finansal toksisitenin hasta sonuçları üzerindeki etkisini değerlendirmek için ise; korelasyon, çoklu doğrusal ve çoklu lojistik regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Analizler sonucunda; COST Ölçeği'nin Türkçe versiyonunun geçerli ve güvenilir olduğu, hastaların orta düzeyin üzerinde finansal toksisite yaşadığı, genç yaş, evli olma, düşük eğitim seviyesi ile aylık düşük hanehalkı gelirine sahip olma ve tedaviyle ilgili olarak bir kurumdan sosyal/ekonomik destek almanın yüksek finansal toksisitenin belirleyicileri olduğu saptanmıştır. Araştırmada ayrıca; hissedilen finansal toksisite düzeyi artıkça hastaların tedaviye uyumsuzluk olasılıklarının arttığı, sağlıkla ilgili yaşam kalitesi düzeylerinin ise azaldığı belirlenmiştir.