Polikistik Over Sendromlu Kadınlarda Farklı Beslenme Modelleri ve Kronotipin, Yeme Davranışı ve Gıda Neofobisi Üzerine Etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme Ve Diyetetik A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜMEYYE GEZER
Danışman: Aylin Açıkgöz Pınar
Özet:Gezer, S., Polikistik Over Sendromlu Kadınlarda Farklı Beslenme Modelleri ve Kronotipin, Yeme Davranışı ve Gıda Neofobisi Üzerine Etkileri, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Diyetetik Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2026. Bu çalışma polikistik over sendromlu (PKOS) bireylerin yeme davranışları ile besinlere karşı geliştirdikleri neofobinin değerlendirilmesi ve bunların farklı beslenme modelleri ve kronotiple ilişkilendirilmesi amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Araştırma, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Polikliniği ve Marmara Üniversitesi Pendik Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniği'ne başvuran Rotterdam kriterlerine göre (hiperandrojenizm, oligoanovülasyon ve yumurtalıklarda kistin varlığı koşullarından en az ikisinin bulunduğu durumda) PKOS tanısına sahip 19–45 yaş aralığındaki gönüllü 102 birey üzerinde gerçekleştirilmiştir. Kesitsel tanımlayıcı tipteki bu çalışmada, etik kurul iznini (30 Nisan 2025/ E–68552689–604.01–00004225882) takiben veri toplama sürecinde katılımcılara sosyodemografik özellikler, beslenme alışkanlıkları ve yaşam tarzı özelliklerini içeren genel anket formu ile Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği, Gıda Neofobisi Ölçeği ve Sabahçıl–Akşamcıl Ölçeği uygulanmıştır. Bireylerin dosyalarından rutin tetkikleri kapsamında cinsiyet hormonları, açlık kan glukozu, insülin düzeyleri ve lipid profili ile ilgili biyokimyasal verileri kaydedilmiş ve antropometrik ölçümleri standart yöntemlere göre alınmıştır. Ayrıca bireylerin son üç aya ait besin tüketimleri, besin tüketim sıklığı anketi ile değerlendirilmiş; beslenme modelleri, temel bileşen analizi (PCA) ile Batı tipi (n=30), sağlıklı (n=34) ve protein ağırlıklı (n=38) olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Çalışma bulgularına göre; protein ağırlıklı beslenme modeline dahil olan bireylerin enerji alımlarının diğer gruplara kıyasla daha düşük olduğu belirlenmiştir (p 0,05). Batı tipi beslenme modeli, akşamcıl kronotip ile sağlıklı beslenme modeli ise sabahçıl kronotip ile ilişkili bulunmuştur (p 0,05). Sonuç olarak, PKOS'lu bireylerde beslenme modellerinin kronotip ile ilişkili olduğu, ancak yeme davranışları ve gıda neofobisi ile ilişkilerinin sınırlı kaldığı belirlenmiştir. Bu ilişkilerin daha net ortaya konulabilmesi için daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Polikistik over sendromu (PKOS), Poliendokrin metabolik over sendromu (PMOS), beslenme modelleri, gıda neofobisi, kronotip.