İslami söylemde cinsellik-üreme eksenli kadın kimliği ve yeniden üretimi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antropoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUNUS BAKİHAN ÇAMURDAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SUAVİ AYDIN
Özet:İslam'ın perspektifi cinsiyet kimlik ve rollerini ilâhî yaradılışın doğrudan sonuçları olarak görür ve evliliği bileşenleriyle beraber (cinsel eylem ve üreme) cinsiyetlerin etkileşiminin temel zemini olarak tanımlar. Evlilikdışı temasların müeyyidelendirilmesi İslam ailesinin babasoyluluğunu teminata kavuşturmak için merkezi bir tutumdur. Önerilen normatif düzeni güvenceye alacak çözüm cinsiyetlerin tecrididir. Kadınların cinselliğini denetleme normatif söylemin temel bir kaygısı halini alır ve kadın varoluşunun cinselleştirilmiş bir bağlamla karakterize edilmesine yol açar. Kadınların muhtemel veya aktüel isyanı cinselleştirilmiş bir dille kavramlaştırılır. Böylece kadın cinselliğinde normatif sistemin totalliğine yönelmiş bir tehlike gören kabul beslenir. Normatif söylemin totallik iddiası toplumsal gerçeklikle temas ettiğinde tehdide uğrar. Bu yüzden, normatif söylem yeni biçimlere gereksinim duyar. Ortaya çıkan, kadın kimliğinin yeniden üretiminde etkin ve İslam hukukundan (fıkıh) görece özerk söylemler normatif söylemle hem çatışmayı, hem uzlaşmayı yansıtırlar. Bu söylem biçimleri arasında, özgün bir İslamî erotoloji külliyatı oluşturan bahnâmeler bulunmaktadır. Bahnâmelere atfedilen işleve karşın, özel bir zeminde durmaktadırlar. Bu nedenle, hem normatif söylemin, hem toplumsal gerçekliğin nitelikleri yanında etkileşimlerini de yansıtmaktadırlar. Kültür bileşenleri olarak İslamî söylem örnekleri kadın kimliği çalışmaları için kayda değer olanaklar sunmakta ama bu alan baskın yaklaşımlar nedeniyle ihmal edilmiş görünmektedir. Bu çalışma konusunu ele alırken bütünlükçü ve işlevli bir antropolojik zemin oluşturma olanaklarını sorgulamayı amaçlamaktadır.