Eymir Gölü'nde reaktif azot döngüsünün incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZGİ ÖĞÜN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SELİM LATİF SANİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Azot döngüsü sırasında ortaya çıkan azot protoksit gazının (N2O / nitröz oksit) küresel ısınmaya etkisi karbondioksit (CO2) gazından daha yüksektir. Sudaki çözünürlüğü düşük olan N2O'in yaygın salım kaynaklarından biri de ötrofik göllerdir ve üzerinde çok çalışılmamış bir alan olarak önemli bir inceleme konusu oluşturmaktadır. Bu tez çalışmasında, Eymir Gölü'nün fiziksel yapısı ve trofik seviyesi ortaya konmuş, reaktif azot bileşiklerinin göl içindeki dağılımları ve döngüsü (saatlik, mevsimsel ve bölgesel) incelenmiştir.Eymir Gölü, dimiktik ve hiperötrofik bir göldür. Sediman tane boyu dağılımları gölün piston akışlı reaktör mekanizmasına benzer bir mekanizmaya sahip olabileceğini göstermiştir.Göl sedimanı, su ve hava fazlarında yapılan azolu bileşik analizlerine göre; Eymir'de nitrifikasyon ve denitrifikasyonun aynı anda gerçekleşen ve birbirini takip eden süreçler olduğu belirlenmiştir. Tez çalışması Eymir gölünde N2O salımının bentik ve fotik zonlarda ters orantılı olduğunu, sedimanın 2-3 cm'lik yüzeyinin, N2O `in ana salım kaynağı olarak görev yaptığını ve sedimanda üretilen gazın fazlar arası taşınım ile atmosfere aktarıldığını göstermiştir. Laboratuvarda inkübe edilen sediman numuneleri ile N2O salımının ilk dört gün içinde 20 kat kadar artabileceği belirlenmiştir. En yüksek N2O konsantrasyonları sedimanda sonbahar; su ve hava fazında ise hem sonbahar hem de ilkbahar aylarında ölçülmüştür. Gölün bir metrekarelik alanından atmosfere salınan saatlik ortalama N2O konsantrasyonu 3,38 ng ?l-1sa-1m-1 olarak hesaplanmıştır. Tüm göl yüzeyinden ise saatte 230,5 g L-1sa-1 N2O salımı olmaktadır ve bu da 71500 g L-1sa-1 CO2 salımına eşdeğerdir.Elde edilen sonuçlara göre ötrofik göl ekosistemlerinin, reaktif azotlu bileşiklerin, rezervuarlar arası taşınımında etkili olduğu, özellikle N2O'in atmosfere salım kaynağı oldukları belirlenmiştir. Bu çalışmada antropojenik olarak kirletilmiş doğal ekosistemlerin sera gazı salımı üzerindeki etkisini ortaya konmuştur.