Türkiye'de Elektrik Üretiminde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımının Teknolojik, Politik ve Çevresel Kısıtlamalar ile Analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Temiz Tükenmez Enerjiler A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EDA DAL
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Merih Aydinalp Köksal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye'de, elektrik talebi artışına bağlı olarak CO2 salımı da artmakta, bu salımı azaltmak için hedefler belirlenmekte ve yatırım planlamaları için maliyet etkin stratejiler geliştirilmektedir. Elektrik üretiminin maliyeti sadece yatırım ve işletme maliyeti göz önüne alınarak değerlendirilse de, üretimin çevreye ve insanlara verdiği zararın maliyeti olarak değerlendirilen harici maliyetler dahil edilmeden yapılan değerlendirmeler gerçek maliyeti yansıtmamaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de elektrik üretiminde "eğer" veya "yapmak için" şeklindeki senaryolar bazında harici maliyetlerin eklenmesi ile elektrik üretiminin gerçek maliyetinin belirlenmesi ve ulusal CO2 salım azaltım hedeflerine ulaşmak için belirlenen stratejiler kapsamında oluşturulan bu senaryoların elektrik fiyatına etkilerinin gösterilmesidir. Bu çalışmada senaryolar temel olarak Olağan Senaryo ve İdeal Senaryo olarak iki gruba ayrılmıştır. Olağan Senaryo'larda tüm elektrik üretim santrallerinin minimum ve maksimum kapasite faktörü aralığında çalışacağı ve tahmin periyodunda hiçbir santralin kapatılmayacağını kabul edilmektedir; Olağan Senaryo, Harici Maliyet Eklenmiş Olağan Senaryo, Düşük Talep Senaryosu ve Yerli Kaynakların Kullanımı Senaryosu olarak oluşturulmuşlardır. İdeal Senaryo'lar çerçevesinde ise ulaşılması istenilen hedef kapsamında bazı mevcut santrallerin kapatılabileceği, kapanan santrallerin yerine hedefi gerçekleştirmeye yönelik yeni santrallerin kurulabileceği kabul edilmiştir; İdeal Senaryo ve Harici Maliyet Eklenmiş İdeal Senaryo şeklinde oluşturulmuşlardır. Çalışmada 2015 yılı baz yıl olarak kabul edilmiş, Answer-TIMES modelleme programı kullanılarak oluşturulan senaryolar bazında 2015 yılından 2035 yılına kadar elektrik üretim optimizasyonu gerçekleştirilmiştir. Tahmini elektrik talebi değerleri, CO2 azaltım hedefleri ve mevcut santrallerin belirlenmesinde Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı tarafından yayınlanan veriler kullanılmış, Türkiye kaynak potansiyeli ve doğalgaz ithalat anlaşmaları yatırım planlamalarının gerçekçi olması için üst limit olarak girilmiştir. Harici maliyet değerleri için CASES projesinden yararlanılmış, elektrik üretiminde kullanılan her teknoloji için $/kWh harici maliyet değeri programa dahil edilmiştir. Senaryo sonuçları değerlendirildiğinde talep tarafı yönetilerek oluşturulan Düşük Talep Senaryosu'nun hem en maliyet etkin senaryo olduğu hem de senaryonun toplam CO2 salımının en düşük olduğu görülmüştür. Olağan Senaryo'ya göre toplam maliyetin net bugünkü değeri, talebin %15 düşürülmesi ile oluşturulan Düşük Talep Senaryosu'nda %8 daha azdır. Yerli kaynakların kullanılmasını destekleyen senaryo sonuçları değerlendirildiğinde linyit kullanımından kaynaklanacak CO2 salımı güneş ve rüzgar enerjisi ile dengelenmediğinde CO2 salımının diğer senaryolara göre oldukça yüksek olduğu görülmüştür. Senaryolara harici maliyet eklendiğinde gerçek üretim maliyetinin görünen maliyetten yaklaşık %30 daha fazla olduğu değerlendirilmiştir. Aradaki %30 maliyet farkı elektrik üretiminin insan sağlığına ve doğaya verdiği zararın faturasıdır. Bu çerçevede, yeni yatırımların ihtiyaca, hedeflere ve gerçek maliyete göre sınırlandırılarak planlanması sürdürülebilirliğin sağlanması için önemlidir. CO2 salım hedeflerine ulaşılması, aynı zamanda linyit dahil yerli kaynak kullanımının arttırılması bu sınırlamalar ile sağlanabilecektir.