TEK EBEVEYNLER İÇİN KABUL VE KARARLILIK TERAPİSİ TEMELLİ PSİKO-EĞİTİM PROGRAMININ ETKİLİLİĞİ

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ALİ GÜNGÖR

Danışman: Özlem Haskan Avcı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmanın amacı, Kabul ve Kararlılık Terapisi temelli Boşanma Psiko-eğitim Programı'nın (KKT-BOPEP) yasal olarak boşanmış ve boşanmanın üzerinden altı aydan fazla ve üç yıldan az süre geçmiş tek ebeveynlerin psikolojik esneklik ve ebeveynlik stresi üzerindeki etkililiğini incelemektir. Araştırmada karma yöntem araştırmalarından keşfedici sıralı karma desen kullanılmıştır. Bu bağlamda araştırmanın nitel aşamasında fenomenolojik desen, nicel aşamasında ön test, son test ve izleme ölçümlerinin yapıldığı kontrol gruplu yarı deneysel desen model kullanılmıştır. Deneysel işlem öncesinde tek ebeveynlerin boşanma sonrası yaşantılarını, ihtiyaçlarını ve görüşlerini belirlemek ve programın alt yapısını oluşturmak amacıyla 18 tek ebeveynle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılarak araştırmanın nitel verileri toplanmış ve veriler tematik analiz yöntemiyle incelenmiştir. Araştırmanın deneysel grubunu, tek ebeveyn 28 anne-baba oluşturmuş olup 14 birey deney ve 14 birey kontrol gruplarına atanmıştır. Deney grubuna araştırmacı tarafından geliştirilen yedi haftalık KKT-BOPEP uygulanırken, kontrol grubuna herhangi bir işlem uygulanmamıştır. Veri toplama aracı olarak Psikolojik Esneklik Ölçeği, Ebeveynlik Stresi Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Deney grubuna uygulanan KKT-BOPEP'in muhtemel etkisini belirlemek amacıyla Mann Whitney U, Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, KKT-BOPEP'in deney grubunun psikolojik esneklik düzeyini anlamlı derecede arttırmada ve ebeveynlik stresini anlamlı derecede azaltmada etkili olduğu bulunmuştur. Kontrol grubunda anlamlı düzeyde bir değişim görülmemiştir. Beş hafta sonra yapılan izleme ölçümleri, KKT-BOPEP'in etkililiğinin devam ettiğini göstermiştir. Bulgular ilgili alan yazını çerçevesinde tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.