Aleksitimi, öfke ve öfke ifade tarzları ile stresle başa çıkma tarzları ve psikolojik belirtiler arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜKRE KAHRAMANOL
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): İHSAN DAĞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Aleksitimi kavramı temel olarak kişilerin duygularını tanımlama ve ifade etmeyle ilgili yaşadığı çeşitli sorunlara işaret etmektedir. Bu çalışmanın amaçlarından biri aleksitimi ile öfke ve öfke ifade tarzlarının stresle başa çıkma tarzları ve psikolojik belirtilerle ilişkisini incelemektir. Çalışmanın bir diğer amacı ise cinsiyetin ve sosyoekonomik düzeyin belirleyicileri olarak ele alınan anne ve baba eğitim düzeylerinin aleksitimi düzeyi ile ilişkisini incelemektir. Bu amaçla Hacettepe Üniversitesi'nin farklı bölümlerinden 434 (244 kadın, 190 erkek) öğrenciye Demografik Bilgi Formu ile birlikte aleksitimik özellikler taşıyıp taşımadıklarını değerlendirmek amacıyla 20 maddelik "Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20)", öfke duygularını ve öfke ifade tarzlarını değerlendirmek amacıyla "Sürekli Öfke-Öfke Tarz Ölçeği (SÖÖTÖ)", stres verici yaşam olaylarıyla başa çıkma tarzlarını belirlemek amacıyla "Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBTÖ)", psikolojik belirtilerini taramak için de "Kısa Semptom Envanteri (KSE)" uygulanmıştır. Aleksitimi düzeyinin cinisyete göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek amacıyla yapılan t-testi analizinde aleksitimi düzeyinin cinsiyete göre farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anne ve baba eğitim düzeyleri ile aleksitimi düzeyi arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılan korelasyon analizinde ise bu değişkenlerin anlamlı ilişkilere sahip olmadığı görülmüştür. Çalışmanın tüm değişkenleri arasındaki ilişkileri değerlendirmek amacıyla uygulanan korelasyon analizinin ardından, son olarak aleksitimi düzeyi, öfke ve öfke ifade tarzlarının stresle başa çıkma tarzlarını ve psikolojik belirti düzeyini yordama güçlerinin incelenmesi amacıyla Hiyerarşik Regresyon analizleri yürütülmüştür. Regresyon analizlerine göre aleksitimi düzeyinin duygu odaklı/pasif başa çıkma tarzlarını ve psikolojik belirti düzeyini pozitif; problem odaklı/aktif başa çıkma tarzlarını ise negatif yönde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Analizler sonucunda Sürekli Öfke ve Öfke-İçte boyutlarının Çaresiz Yaklaşımı ve psikolojik belirti düzeyini pozitif yönde yordadığı görülürken; Sürekli Öfke boyutunun İyimser Yaklaşımı ve Öfke-İçte boyutunun Sosyal Destek Arama Yaklaşımını negatif yönde yordadığı bulunmuştur. Sonuçlar, Öfke-Kontrol boyutunun Kendine Güvenli ve İyimser yaklaşımları pozitif; Çaresiz Yaklaşımı negatif yönde yordadığını göstermiştir. Öfke-Dışa boyutunun ise hiçbir değişkeni yordamadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın sonucunda elde edilen bulgular ilgili alanyazın ışığında tartışılmıştır.