Türkiye'de alternatif tedavi yaklaşımında kullanılan bitkisel ürünlerin toksikolojik açıdan değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMAKOLOJİ VE TOKSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HİKMET GÜLTEKİN
Danışman: Aylin Gürbay
Özet:ÖZETGültekin, H. Türkiye'de alternatif tedavi yaklaşımında kullanılan bitkisel ürünlerin toksikolojik açıdan değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Farmasötik Toksikoloji Programı, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2012. Bitkisel ilaçları da içeren tamamlayıcı ve alternative tıp (TAT) kullanımı, dünyada olduğu gibi Türkiye'de de yaygındır. Bununla birlikte, özellikle ilaçlarla birlikte kullanıldıklarında, bunların güvenliği konusunda yeterli bilginin eksikliği önemli bir sorundur. Bu çalışmanın ilk bölümünde, en önemli sağlık sorunlarından bir tanesi olan diyabet ve bu hastalığın tedavisinde sıklıkla kullanılan bitkilere ek olarak, TAT kullanımı konusunda genel bilgi verilmiştir. İkinci bölümde, Ankara'da üç eczane ve bir sağlık ocağına başvuran kişiler arasında, TAT kullanım sıklığı ve türlerini değerlendirmek, bu kişilerin demografik özellikleri ile TAT kullanımına bakış açıları ve kullandıkları ilaçlar ile bitkiler ve/veya bitkisel ürünler arasında gözlenen etkileşmeleri belirlemek amaçlanmıştır. Bilgiler, hastalarla yüz-yüze görüşme ile tamamlanan bir anket yoluyla elde edilmiştir. Bu çalışmaya, 20-92 yaşları arasında 200 yetişkin kişi dahil edilmiştir. Bireylerde sıklıkla gözlenen ilk üç kronik hastalığın, hipertansiyon, diyabet ve hiperlipidemi olduğu belirlenmiştir. Sonuçlar, 141 kişinin geleneksel tıbbın yanı sıra TAT yöntemlerini kullandıklarını göstermiştir. Bitkiler ve/veya çaylar, katılımcıların % 96,45'i tarafından kullanılmaktadır. En sıklıkla kullanılan bitki ve bitki çayı, sırasıyla, ısırgan otu ve ıhlamurdur. Bitki-ilaç etkileşmeleri 23 kişide bildirilmiş ve 4 etkileşme olumlu, 19'u olumsuz bulunmuştur. Bu çalışmanın sonuçları, bitkiler ve bitkisel ürünlerin hasta kişiler tarafından yaygın olarak kullanıldıklarını göstermektedir. TAT yöntemleri, bunların riskleri ve yararları konusunda tıp doktorları ve eczacıların yanı sıra hastaların farkındalığının arttırılması yaşamsal önem taşımaktadır. Bu nedenle, bu alandaki bilimsel çalışmaların sayısının arttırılması gereklidir.Anahtar Kelimeler: Tamamlayıcı ve alternative tıp, diyabet, bitkiler, bitkisel ürünler, çaylar, bitki-ilaç etkileşmeleri