Kapsayıcı Eğitim Programının Öğretmenlerin Öz Yeterliklerine ve Çocukların Okula Uyumlarına Etkisinin İncelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SELÇUK TÜRKMEN

Danışman: Aysel Çoban

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmanın amacı Kapsayıcı Eğitim Programı'nın öğretmenlerin öz yeterliklerine ve çocukların okula uyumlarına etkisinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda okul öncesi dönemi çocuklarına ve öğretmenlerine Kapsayıcı Eğitim Programı geliştirilmiştir. Bu çalışma nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı paralel karma yöntem deseni ile tasarlanmıştır. Kapsayıcı Eğitim Programı'nın öğretmenlerin öz yeterlikleri ve çocukların okula uyumları üzerindeki etkisini incelemek amacıyla ön test, son test ve izleme ölçümlü yarı deneysel desen; programın öğretmen öz yeterlikleri ve çocukların okula uyumlarında oluşturduğu etkileri ve değişiklikleri incelemek için ise araştırmacı günlüğü, gözlem ve öğretmenlerle ile ebeveynlerle yapılan nitel görüşmeler kullanılmıştır. İstanbul'un mülteci nüfus yoğunluğu en fazla olan Küçükçekmece ve Esenyurt ilçelerinde yaşayan 5-6 yaş 225 çocuk (110'u deney, 125'i kontrol grubu olmak üzere) ve 12 okul öncesi öğretmeni (6'sı deney, 6'sı kontrol grubu olmak üzere) araştırmanın çalışma grubunu oluşturmuştur. Deney grubundaki öğretmen ve çocuklara Kapsayıcı Eğitim Programı uygulanmıştır. Veri toplama araçları olarak; Erken Çocukluk Eğitimi Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği, 5-6 Yaş Çocukları için Okula Uyumu Öğretmen Değerlendirmesi Ölçeği, öğretmenler ve ebeveynler için yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Deney grubundaki öğretmenlere ve çocuklara son testlerin tamamlanmasından 8 hafta sonra izleme testleri uygulanmıştır. Araştırmanın verileri bağımlı ve bağımsız gruplar t testi ve içerik analizi ile analiz edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular, Kapsayıcı Eğitim Programı'nın öğretmenlerin öz yeterlikleri ve çocukların okula uyumları üzerinde olumlu etkiler gösterdiği ve programın etkilerinin uzun süreli şekilde devam ettiğini ortaya koymuştur.