Dergi koleksiyonlarının değeri: Kullanım ve atıf verilerine dayalı bir analiz
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bilgi ve Belge Yönetimi A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HACER ÖZEN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SABRİYE SERAP KURBANOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Üniversite kütüphanelerinde bilgi kullanım ve üretimi konusunda önemli bir değere sahip olan dergi koleksiyonunun çok boyutlu olarak değerlendirilmesi önem taşımaktadır. Bu çalışmanın temel amacı; ODTÜ dergi koleksiyonunun 2001-2011 yılları arasındaki döneme ait verilerine dayalı çok boyutlu değerlendirme yapılmasıdır. Çok sayıdaki değişken ve boyuta göre sıralama ve kümeleme özelliklerinin değerlendirildiği bu çalışmada dergilerin toplam değerinin hesaplanması amaçlanmıştır.Çalışma için ODTÜ dergi koleksiyonu ile ilgili veriler Web of Knowledge, InCites, JCR, SCImago platformlarının yanı sıra yayınevlerine ait yönetici sayfalarından elde edilmiştir. Bu platformlardan ODTÜ dergi koleksiyonu ile ilgili indirme verileri, ODTÜ adresli yayınlar ve ODTÜ dergi koleksiyonundaki yayınların uluslararası niteliği ile ilgili göstergeler elde edilmiş ve toplam 13 değişken belirlenmiştir. Çalışmamız için seçilen dergi koleksiyonu ile ilgili 13 değişken için faktör analizi uygulanmış ve boyutlar belirlenmiştir. Elde edilen boyutlar kullanım, yayın üretimi, uluslararası göstergeler ve bilimsel etki olarak adlandırılmıştır. Belirlenen dört boyut için k-ortalama kümeleme analizi yapılmış ve her bir boyut beş kümeye ayrılmıştır.Boyutların her birinde az sayıda derginin önemli değerleri oluşturduğu kümeler yer almaktadır. Ortak dergilerin ve konu alanlarının analiz edildiği çalışmada diğer boyutlarla ortak dergi/konu oranı en yüksek boyut kullanım boyutudur. Dergiler için kümeleme sonuçlarından yararlanılarak toplam değer hesaplamasının yapıldığı çalışmada dergiler dört boyutun her birinde 1-5 arası değer almıştır. Toplam değeri en yüksek dergiler ile boyutlara göre en yüksek değerli dergilerin %72'sinin ortak olduğu görülmüştür. Elde edilen toplam değer dergiler için belirlenen 13 değişkenin kümeleme öncesi orijinal değerleri ile karşılaştırılmıştır. Toplam değerin genel olarak tüm değişkenler ile iyi ve orta düzeyde ilişkili olduğu sonucu elde edilmiştir. Ayrıca kümeleme sonrası elde edilen boyutlardaki değerlerin toplam değer ile karşılaştırılması sonucu toplam değer ile ilişkisi en yüksek boyutun kullanım boyutu olduğu, uluslararası göstergeler boyutunun ise ilişkisi en düşük boyut olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak k-ortalama kümeleme analizi ile kullanım, yayın üretimi, uluslararası göstergeler ve bilimsel etki boyutlarına göre çok değişkenli olarak hiyerarşik değerli kümeler ve her bir boyut için en yüksek değerli dergiler belirlenmiştir. Çalışmada dergiler için elde edilen toplam değerlerin değişkenler ve boyutlarla karşılaştırılması koleksiyon yönetimi ile ilgili ölçütlerin önem derecesini göstermiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçlar koleksiyon yönetimi ile ilgili hizmet ve politika geliştirmek için kullanılabilir. Anahtar Sözcükler :Koleksiyon yönetimi, ODTÜ dergi koleksiyonu, kullanım, uluslararası göstergeler, yayın üretimi, çok boyutlu değerlendirme, k-ortalama kümeleme analizi, faktör analizi, dergilerin toplam değeri.