Determination of chemical composition in PM 2.5 samples collected in urban and semi-urban two stations in Ankara


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: PARISA FARAMARZI

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): AHMET CEMAL SAYDAM

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Son yıllarda yapılan çalışmalar hava kirliliğine bağlı olarak gerçekleşen ölümlerin azımsanmayacak kadar çok olduğunu göstermektedir. Durum bu kadar ciddi olmasına rağmen nüfusu yaklaşık olarak 5.5 milyon olan Ankara'da Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından işletilen hava kalitesi izleme istasyonlarında Partikül Madde (PM) için kütlece konsantrasyonlar belirlenmekte ancak PM'nin kimyasal kompozisyonunu ortaya koyacak çalışmalar birkaç araştırma grubu dışında yapılmamaktadır. Önerilen bu çalışmada analiz edilecek PM örnekleri Hacettepe Üniversitesi, Beytepe Kampüsü, B Nizamiye ve Türkiye Halk Sağlığı Kurumu bahçesi, Sıhhiye'de konuşlandırılan iki istasyonda günlük olarak kuvars filtreler üzerinde toplanmıştır. Toplanan örnekler 1.5 cm2 büyüklüğünde parçalar alınacak ve alınan parçalar elementel karbon (EC), organik karbon (OC) ve toplam karbon (TC) içeriklerinin belirlenmesi amacıyla Sunset Lab (USA, Oregon) tarafından geliştirilen termal optik karbon analizörü kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen veri seti istatistiksel olarak değerlendirilen ve analiz edilen parametreler literatürde benzer çalışmalarda elde edilen değerlerle kıyaslanarak kentin hava kalitesi hakkında temel düzeyde bilgi edirilmiştir. Örneklerde belirlenen EC ve OC değerleri kullanılarak primer ve sekonder organik karbon (sırasıyla POC ve SOC) değerleri de hesaplanamıştır. Bu çalışmanın bulguları, yaz ve kış aylarında, özellikle şehir merkezinde, PM2.5 ve karbonlu kirliliğinin ciddi olduğunu gösterdi. PM2.5 konsantrasyonları, kış ve yaz aylarında her iki noktada, DSÖ, AB ve EPA standart sınırlarının üzerindedir Kentsel alanda PM2.5 konsantrasyonlarında yaz-kış arasıistatistiksel olarak önemli bir fark bulunmamaktadır. Bu, trafiğin egemen kirletici kaynak olduğunu ve mevsime bağlı bir faktör olmadığını gösterir. Örnekleme dönemi boyunca OC, PM2.5 kütlesine en fazla katkıda bulunan parametredir. OC konsantrasyonu kışın yaklaşık iki kat daha fazladır. EC ve OC konsantrasyonları hem kentsel alanda daha yüksek hem de bu alanın daha yoğun trafik ve emisyonların etkisi altında olduğunu göstermektedir. Organik karbon çoğunlukla birincil kaynaklardan şehrin atmosferine salınmaktadır. Anahtar kelimeler: Ankara, PM, EC, OC, TC, POC, SOC