Doğum öncesi ve doğum sonrası dönemlerde bebeklerin evlerindeki bina içi uçucu organik bileşiklerin belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SANAZ LAKESTANI
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): GÜLEN GÜLLÜ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İç ortam hava kalitesini belirlemek ve muhtemel kirlilik kaynaklarını tespit etmek amacıyla Ankara'nın farklı semtlerindeki yeni doğan bebeklerin evlerinde hava kalitesi izleme çalışması gerçekleştirilmiştir. Örneklemeler yaklaşık olarak 100 yeni doğan bebek evinde Nisan 2012-Ocak 2014 arasında eş zamanlı olarak iç ortam ve dış ortamda gerçekleştirilmiştir. Çalışma dört örnekleme dönemince yürütülmüştür; 1. hamileliğinin son 3 aylık döneminde bulunan kadınların evlerinde, bebek doğmadan 3 ay önce (-3, 0), 2. bebek 3-6 aylık olduğu dönem, 3. Bebek 12-14 aylık olduğu dönem ve 4. Bebek 28-31 aylıkken. Tüm çalışma süresince; sıcaklık, bağıl nem değerleri ile CO2 ve CO konsantrasyonları anlık olarak ölçülmüştür. Evlerin iç ve dış ortamından aktif örnekleme yöntemi ile Tenax TA sorbenti üstüne alınan örneklerde, Termal Desorber- Gaz Kromatografi (TD-GC-MS) sistemi ile Uçucu Organik Bileşikler (UOB) ölçülmüştür. İç ortamlar içinde havalandırmanın daha seyrek yapıldığı bebek odalarında diğer iç ortamlara göre daha yüksek UOB seviyeleri tespit edilmiştir. Bebek odalarında gözlenen ortalama benzen, toluen, m,p-ksilen ve etilbenzen seviyeleri sırasıyla 3,92, 34,54, 11,84 ve 6,17 µg/m3 olarak gözlenmiştir. Benzen dışında, diğer tüm UOB'ler için iç/dış oranları 2'den büyük gözlenmiştir. Farklı mevsimlerde yapılan ölçüm sonuçlarına göre iç ve dış ortamda gözlenen UOB'lerin mevsimsel olarak değiştiği tespit edilmiştir. En yüksek UOB konsantrasyonları genel olarak bebeklerin doğumundan sonra yapılan sonbahar-kış örneklemesinde gözlenmiştir. İç ortamda ölçülen UOB konsantrasyonlarına etki eden önemli faktörlerin, evin ana caddeye yakınlığı, evde yeni eşya alımı, boya yapılması, evdeki ısıtma türü ve yer kaplama tipi olduğu tespit edilmiştir. İç ortam UOB maruz kalma sonucu bebeklerde gözlenecek sağlık riski değerlendirilmiştir. Benzenin solunumuna bağlı risk analiz sonucu, örnekleme yapılan evlerin %77'sinin C sınıfı (10-6 – 10-5), %17'sinin B sınıfı (10-5 – 10-4) risk taşıdığı, naftaline hayat boyu maruz kalma durumunda ise evlerin %98'inin A sınıfı ( >10-4) kanser riski taşıdığı tespit edilmiştir. Evde yaşayan bebeklerin örnekleme süresince tutulan sağlık kayıtları sonucu %9'unun herhangi bir sağlık sorunu bulunmadığı, % 4'ünün astım, %40'ının alerji, atopik dermatit, egzama, kaşıntı ve %47'sinin bronşit ve bronşiyolit geçirdiği tespit edilmiştir. Yapılan değerlendirme sonucu, ev içinde ölçülen UOB seviyeleri ile astım, alerji, bronşit ve bronşiyolit ile atopik dermatit vakaları arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişki bulunduğu tespit edilmiştir. Sağlıklı nesiller yetiştirmek için, sorunları yaratan faktörleri belirlemek ve bunları azaltmaya yönelik eylem planları geliştirmek büyük önem taşımaktadır. İç ortam hava kirliliği kontrol edilebilir bir parametredir. İç ortamdaki kaynakların tespiti halinde, bunların etkilerinin azaltılması ya da ortadan kaldırılmasına yönelik somut adımlar atılabilir.