Sosyal Ağ Etkileşiminin Örgütsel Zeka Düzeyine Etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİLAY NEYİŞCİ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ŞEFİKA ŞULE ERÇETİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, günümüz örgütlerinde örgütsel zekâlarının, oluşmasında önemli etmen olduğunu ileri sürdüğümüz sosyal ağ faktörüyle ne derece ilişkili olduğunu saptamak ve sosyal ağların örgütsel zekâ üzerindeki etki ve önemini tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Araştırma kapsamında, çalışılan örgütlerin durumunun tespiti ile birlikte örgütsel zekâ üzerinde etkili olan faktörlerin belirlenmesi, sosyal ağ kavramının varlığının örgütlerde ne derece hissedildiği ve örgütsel zekâya ne derece katkı sağladığını belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmanın hedef kitlesini Ankara ili Altındağ ilçesinde bulunan bir ilkokul oluşturmaktadır. Uygulamalar, 2014-2015 eğitim dönemi içerisinde, okul yöneticileri ile görüşülerek yönetici ve öğretmenlerin uygun oldukları zamanlar için randevular alınarak Nisan-Mayıs ayları içerisinde gerçekleştirilmiştir. Uygulamaya 35 kişi katılmış ve uygulamaların uygunluğu incelendikten sonra, 29 öğretmen ve 3 yönetici olmak üzere toplam 32 katılımcıdan elde edilen veriler, örgütsel zekâ ölçeği ile ilgili analize dahil edilmiştir. Ayrıca sosyal ağ analizleri kapsamına okul mevcudunun tamamı olan 48 kişi dahil edilmiştir. Bunun sebebi ise, uygulamaya katılmamış olsalar dahi sosyal ağlar içerisinde ilişki noktaları olarak katılımcılar tarafından ilişkilerinin tanımlanmış olmasıdır. Araştırmada okulun örgütsel zekâ düzeyini belirlemek amacıyla araştırmacıların izinleri alınarak "Çok Boyutlu Örgütsel Zekâ Ölçeği" kullanılmıştır. Hedef kitlede bulunan ilişkilerden oluşmuş ağ düzeneğinin ve ağ düzeneğindeki aktörlerin ve ilişkilerin özelliklerini belirlemek amacıyla "Sosyal Ağ Ölçeği" kullanılmıştır. Sonuç olarak okulun zekâ düzeyine ilişkin öğretmen ve yönetici algıları, genel olarak çok yüksek ve yüksek düzeydedir. Bu durum örgütsel zekânın eylemsel boyutları için de geçerlidir. Katılımcılar, ağ konumu açısından yakınlıkları ve düğüm sayıları ile yoğun ve etkileşim düzeyi yüksek bir ağ görünümü göstermektedirler. Ağ dışında kalan ve etkileşimi bulunmayan herhangi bir düğüm gözlenmemektedir. Bu bağlamda yöneticilerin görüşlerinin, öğretmenlerin görüşlerine göre gerek ayrı ayrı eylemsel boyutlar, gerekse toplam örgütsel zekâ açısından daha olumlu olduğu göze çarpmaktadır. Rehberlik öğretmenleri ile okul yöneticilerinin örgütsel zekâya ilişkin görüşleri yakın olmakla birlikte, her iki grubunda yüksek düzeyde örgütsel zekâ algılarının genel olarak okulun yönetimsel ve liderlik süreçlerinde daha fazla görev almalarının bir sonucu olduğu düşünülebilir. Sonuçlara göre sosyal ağ düzeneğindeki üyeler ve özellikle yöneticiler, ağ düzeneğinin yapısını, etkileşimlerin nasıl oluştuğunu ve ağdaki doğal liderin/liderlerin varlığını veya yokluğunu görebilmektedirler. Bu sayede kurumun performansını etkileyecek yeni düzenlemeler veya tedbirler gerçekleştirilebilme olanağına sahiptirler. Ağ düzeneklerinin belirlenmesi, resmi liderler için iş ve bilgi akışının düzenlenmesi, herhangi bir kurum içerisinde üyelerin performans ve motivasyonlarını etkileyecek düzenlemelerin yapılmasına katkı sağlayacaktır. İlkokulların sosyal ağ analizi yapılarak, örgütsel zekâ düzeylerini yükseltmeye ilişkin çalışmalar ve sürekliliği sağlanabilen sistemler oluşturulması mümkün olabilecektir.