Atıf dizinlerinde üniversite adreslerinin standardizasyon sorunu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bilgi ve Belge Yönetimi A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEHRA TAŞKIN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): UMUT AL
Özet:Üniversitelerin etkinliğinin değerlendirilmesinde atıf dizinlerinde yer alan yayınlarının sayısı ölçüt olarak kullanılmaktadır. Ancak atıf dizinlerinde doğal dil ile yapılan indeksleme ya da yazarın veya editörün gözünden kaçan hatalar gibi bazı nedenlerle adres ve yazar alanlarında standardizasyon sorunları doğabilmektedir. Bu sorunlar, üniversitelerin uluslararası görünürlüğünü azaltmakta, değişik üniversite sıralamaları ortaya çıkarmakta ve bibliyometrik çalışmalarda farklı sonuçlara neden olabilmektedir. Bu durum atıf dizinleri için düzgün yapılmış bir adres standardizasyonunu önemli hale getirmektedir.Bu çalışmada Türkiye'de eğitim veren üniversitelerin atıf dizinlerinde yer alan yayınlarının adreslerinde yapılan hataların tespiti, etkilerinin ölçülmesi ve hataları saptayabilen bir standardizasyon algoritması geliştirilmesi hedeflenmiştir. Bu doğrultuda temel hipotez ?sonlu durum tekniği aracılığı ile atıf dizinlerinde yapılmış hatalar saptanabilir? şeklinde belirlenmiştir. Bu hipotezi test etmek amacı ile atıf dizinlerinde yer alan Türkiye adresli toplam 198.687 yayın incelenmiş ve tüm adresler üzerinden hata türleri ve bu hataların ortaya çıkardığı etkiler saptanmıştır. Ardından mevcut hataları saptayacak bir algoritma geliştirilerek üniversitelere ait yayınların kaybının önüne geçilmesi hedeflenmiştir.Çalışmada üniversite adreslerinde yapılan hatalar ile üniversite isminde yer alan karakter sayısı, sözcük sayısı ya da Türkçe karakter sayısı arasında anlamlı bir ilişki olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. En sık rastlanan hata türlerinin dizinleme, harf ve heceleme ile Türkçe isimlerin İngilizceye çevrilmesi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.Çalışma kapsamında Hacettepe Üniversitesi için sonlu durum tekniği ve Nooj sonlu durum dönüştürücüsü kullanılarak bir algoritma geliştirilmiş ve bu sayede Hacettepe Üniversitesi için atıf dizinlerinde 330 kez kullanılmış 49 farklı adres girişi saptanabilmiştir. Gözle yapılan kontroller sonucunda ise algoritmanın atıf dizinlerinde 10 kez kullanılan 10 farklı adres girişini belirleyemediği görülmüştür. Çalışmada elde edilen sonuçlar ana hipotezi kanıtlar niteliktedir. Sonlu durum tekniği aracılığı ile birçok üniversitenin yayınlarında yapılmış hatalar saptanabilmektedir. Türkiye kütüphanecilik ve bilgibilim literatüründe daha önce sonlu durum tekniği kullanılmadığından bu çalışma alanımızda ilk olma özelliği taşımaktadır.Bu çalışma ile ortaya koyulan bir diğer önemli konu da Yükseköğretim Kurulu tarafından her yıl yapılan ve pek çok üniversite sıralamasının temelini oluşturan yayın sayısı sıralamalarında farklılıklar görülmesi ve bu farklılıkların büyük ölçüde adres hatalarına dayanıyor olmasıdır. Bu nedenle de yöneticiler ve karar vericiler yayın sayısına göre yapılan niceliksel değerlendirmelerin hatalı olabileceğini göz önüne almalı ve buna göre düzenlemeler gerçekleştirmelidirler.Atıf dizinlerinde yer alan hatalar ile ilgili olarak yazarlar, editörler, kütüphaneciler, yöneticiler ve karar vericiler ile atıf dizinlerini sağlayan kurumlara büyük görevler düşmektedir. Bu görevler layıkıyla yerine getirildiğinde atıf dizinlerinde var olan standardizasyon sorunu en aza indirilebilecektir.