Kelime öğretimi stratejilerinin Türkçe dersi öğretim programı ve ders kitaplarındaki görünümü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TÜRKÇE VE SOSYAL BİLİMLER EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DUYGU YILDIZ
Danışman: MAHİR KALFA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bireyin söz varlığının temeli ana dili edinim sürecinde oluşur. Bu süreçte bireyin çevre ile etkileşimi söz varlığının zenginleşmesine yarar sağlar fakat söz varlığının genişletilmesindeki en önemli kaynak bireyin dört temel dil becerisini (dinleme, konuşma, okuma, yazma) öğrendiği okuldur. Bu sebeple Türkçe eğitimi sürecinin ana materyali olan Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerin söz varlığı oldukça önemlidir. Öğrencilerin yeterli bir kelime hazinesi kazanabilmeleri için öğretim programlarından, ders kitaplarına ve eğitim materyallerine, öğretmen yeterliliklerinden eğitim araç-gereçlerine kadar tüm eğitim unsurları ortak bir çatı altında düzenlenmelidir. Bu çalışmanın temel amacı ana dili öğretiminde söz varlığı eğitiminin nasıl gerçekleştirildiğini ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda çalışma nitel veri toplama araçlarından doküman incelemesi yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Milli Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları Yönetmeliği'nde yer alan söz varlığı eğitimine dair maddeler, 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı kazanımları, ortaokul Türkçe ders kitaplarında sözcük düzeyinde olan her etkinlik kelime öğretimi stratejileri ve söz varlığı boyutları açısından incelenmiştir. Bulgular sonucunda yönetmelikte söz varlığına dair herhangi bir içerik bilgisi bulunmadığına, kazanımların ve etkinlik sayılarının niceliksel olarak sınıf düzeylerine göre dengeli dağılımda olmadığına ve ders kitabı etkinliklerinin kelime öğretimi stratejisi açısından oldukça sınırlı olduğu sonucuna varılmıştır. Çalışma mevcut ana dili derslerinde yer alan sürecin ve materyallerin ana dili öğretiminde söz varlığı eğitiminin yalnızca bir kısmını karşıladığını ortaya koymaktadır.