Türkiye'de yetişen arnebia türleri üzerinde farmakognozik araştırmalar

MERVE YÜZBAŞIOĞLU

Türkiye'de yetişen arnebia türleri üzerinde farmakognozik araştırmalar

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Farmakognozi A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERVE YÜZBAŞIOĞLU

Danışman: Ayşe Uz

Özet:

Türkiye bitki örtüsünde yetişen Arnebia türlerinden halk tıbbında kullanılan A. densiflora (AD) ve A. linearifolia (AL) türlerinin köklerinin kimyasal içerikleri ve farklı hücre hatlarına karşı sitotoksik etkileri, daha önce tarafımızca çalışılan A. purpurea (AP) bitkisi ile karşılaştırmalı olarak araştırılmıştır. Yüksek etki gösteren A. densiflora bitkisinin köklerinden hazırlanan n-hekzan ekstresinden çeşitli kromatografik metotlarla gerçekleştirilen izolasyon çalışmaları sonucunda, 6 naftokinon (izovalerilalkannin: AD-1, α-metil-n-butil alkannin: AD-2, asetilalkannin: AD-3, β-asetoksi izovalerilalkannin: AD-4, alkannin AD-5 ve doğadan ilk kez izole edilmiş olan 4-hidroksi 4-metil valeril alkannin AD-6) elde edilmiştir. Az miktarda toplanabilen A. linearifolia bitkisinin kök ekstresi YPSK yardımıyla Arnebia türlerinden elde edilmiş saf bileşiklerle karşılaştırılmış ve bu bitkiden asetil alkannin: AD-3 ve farklı 1 naftokinon bileşiği izole edilmiştir (AL-1). Elde edilen bileşiklerin yapıları spektroskopik yöntemler, optik rotasyon ve sirküler dikroizm metotları kullanılarak aydınlatılmıştır. Arnebia türlerinden elde edilen ekstrelerin ve saf maddelerin sitotoksik etkileri, L929 (fare fibroblast), HeLa (insan servikal karsinoma), HEp-2 (İnsan larinks karsinoma), 3T3 (Swiss albino fare fibroblast), CMT-U309 (iğsi hücreli köpek meme karsinoma), CMT-U27 (köpek meme karsinoma) hücre hatları üzerinde MTT yöntemi araştırılmış ve optimum-konsantrasyona bağlı antiproliferatif etki gösterdikleri HeLa hücrelerinde sitotoksik aktivite mekanizmaları incelenmiştir. Bu amaçla yapılan agaroz jel elektroforezi ve kaspaz-3 enzim aktivitesi deneylerinde AD ve AD'den elde edilen maddelerin sitotoksik etkilerini apoptoz üzerinden gösterdikleri belirlenmiştir.