Türkiye'de Culicoides (Diptera: Ceratopogonidae) türlerinin dağılımı ve ekolojik yaklaşımlar

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÇAĞLA KORKMAZ

Danışman: Salih Bülent Alten

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, "Türkiye'de vektör kaynaklı önemli viral hayvan hastalıklarının teşhisi, vektörlerin tespiti ve erken uyarı sisteminin oluşturulması" projesi kapsamında 2016-2019 yılları arasında 51 ile ait 104 lokasyondan toplanmış bireyler ve veri akışının devam ettiği üç istasyondan 2020 yılında toplanan bireylerden elde edilen veriler değerlendirilerek birçok patojenin vektörü olan Culicoides cinsine ait türlerin Türkiye'deki dağılımı araştırılmıştır. Çalışma sonucunda ikisi henüz bir altcinse yerleştirilmemiş diğerleri 10 alt cinse ait toplam 59 tür tespit edilmiş ve Türkiye coğrafyasındaki Culicoides kayıt sayısı 61'den 71'e çıkarılmıştır. Tespit edilen türlerden 10 tanesi yeni kayıttır. Yeni kayıt olarak bildirilen türler şunlardır: Culicoides chiopterus, C. grisescens, C. paradoxalis, C. santonicus, C. poperinghensis, C. sergenti, C. tbilisicus, C. comosioculatus, C. haranti ve C. univittatus. Çalışmadan elde edilen türlerin morfolojik özellikleri dokümente edilmiştir. Çalışmada ayrıca Culicoides cinsine ait türlerin gözlemlendiği lokasyonlar geçmiş çalışmalarda gözlemlendiği lokasyonlarla birlikte haritalandırılarak horizontal dağılımları; lokasyonlara ait yükseklik verileri değerlendirilerek vertikal dağılımları tespit edilmiştir. Toplam Culicoides sayısının meteorolojik değişkenlerden günlük ortalama sıcaklık, günlük ortalama nispi nem, günlük ortalama rüzgar hızı değişkenleri ile ilişkisine bakıldığında; Culicoides popülasyonlarının 15-30°C günlük ortalama sıcaklık aralığında arttığı, günlük ortalama nispi nem ile anlamlı bir artış göstermediği ve günlük ortalama 1-3 m/sn rüzgar hızına daha iyi adapte olduğu görülmüştür. Culicoides türlerine ait kommünite yapısı Türkiye coğrafyası 17 alt ekobölgeye ayrılarak incelenmiştir. Ege Bölgesi Ege Alt Bölümü ve Marmara Geçiş Bölgesi Kurakçıl Orman (Maki, Kızılçam, Meşe) Bölümü alt ekobölgelerinde çeşitlilik en yüksek düzeyde; Karadeniz İklim Bölgesi Nemli Ilıman Geniş Yapraklı Orman Bölümü ve Akdeniz Bölgesi Akdeniz Alt Bölümü alt ekobölgelerinde ise çeşitlilik en düşük düzeyde bulunmuştur.