Tirozin kinaz inhibitörü kullanan kronik myeloid lösemi hastalarında trombosit fonksiyonlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Tıbbi Biyokimya, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YİĞİT ŞENER
Danışman: Zeliha Günnur Dikmen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tirozin kinaz inhibitörü (TKİ) kullanan Kronik Myeloid Lösemi (KML) hastalarında zaman zaman kanama gözlenmektedir. Kanaması olan bu hastalarda trombositopeni gözlenmemesi, TKİ'nin trombosit fonksiyonlarında bozukluğa yol açabileceğini düşündürmektedir. Bu çalışmada, TKİ kullanan KML hastalarında, trombosit fonksiyon testleri ile birlikte kanama bulgularının değerlendirilmesi ve aralarındaki korelasyonun incelenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışma kapsamında, imatinib (n=47), dasatinib (n=15) ve nilotinib (n=6) kullanan kronik fazdaki KML hastalarına (n=68) kanama anketi yapıldı. Trombosit fonksiyonları, trombositten zengin plazma havuzu hazırlanarak ışık geçirgenlik agregometresi (Chrono-Log) ile değerlendirildi. Plazma örneklerine farklı agonistler (ADP, epinefrin, kollajen, ristosetin) eklenilerek trombosit agregasyonu in vitro şartlarda indüklendi ve elde edilen agregasyon yüzdesi/zaman grafikleri incelenerek trombosit fonksiyonları değerlendirildi. Yaş ortalaması 47 (18-78) olan KML hastalarında, ortalama lökosit sayısı 6,7±2,5 ×103/μL, hemoglobin düzeyi 13,0±1,7 g/dL, hematokrit %37,9±4,7, trombosit sayısı 234,7±74,5 ×103/μL, PT (Prothrombin Time) 12,8±1,4 sn, INR (International Normalized Ratio) 1,0±0,1, aPTT (activated Partial Tromboplastin Time) 27,6±2,8 sn, TT (Thrombin Time) 16,5±2,0 sn, fibrinojen 325,7±68,4 mg/dL ve Faktör VIII düzeyi %120,8±11,2 olarak bulundu. Kanama anketi sonucuna göre kanama skoru tüm hastalarda 3'ün altında bulundu ve minör kanama olarak kabul edildi. Kanama skorları ile TKİ kullanımı arasındaki ilişki incelendiğinde, İmatinib kullanan KML hastalarının %25.6'sında, dasatinib kullanan hastalarının %20'sinde minör kanama yakınmaları gözlendi. Nilotinib kullanan hastaların hiçbirinde kanama bulgusu gözlenmedi. Toplamda TKİ kullanan KML hastalarının %22'sinde kanama saptandı, bunun %17,6'sında kanama skoru 1 ve %4,4'ünde kanama skoru 2 bulundu. Trombosit fonksiyon test sonuçlarına göre ADP, ristosetin, epinefrin ve kollajen ile indüklenen trombosit agregasyonunda tüm hastaların %26'sında sekresyon bozukluğu ile uyumlu sonuçlar saptandı. Çalışmaya alınan hastalarda saptanan trombosit fonksiyon bozukluğu ile minör kanama bulguları arasında korelasyon izlenmedi. Sonuç olarak TKİ kullanan KML hastalarında, trombosit fonksiyon bozukluğu gözlenebilir ancak bu bozukluklar kanama eğilimi ile ilişkili değildir. TKİ'nin trombosit homeostazı üzerindeki etki mekanizmalarının aydınlatılması gereklidir.