Sıçan izole mezenter arterinde kalsiyumsuz ortamda elektriksel alan uyarısı ile elde edilen kasılmaların mekanizmasının incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Farmakoloji A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ELİF İNCİ SOMUNCUOĞLU

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MEHMET SERDAR UMA

Özet:

Bu çalışmada, sıçan mezenter arter halkalarında elektriksel alan uyarısı (EAU)-aracılı gevşemelere L-tipi kalsiyum kanallarının (LTKK) blokajının ve ekstraselüler kalsiyumun uzaklaştırılmasının etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Fenilefrin ile ön-kasılma oluşturulmuş dokularda EAU (30 V, 0.3 ms, 5 s, 0.5-8 Hz ) yanıtları nifedipin (100 nM) ve tetraetilamonyum (1 mM) ile inhibe oldu. LTKK açıcısı BAY K 8644 (100 nM) yanıtları değiştirmedi. Ekstraselüler kalsiyumun uzaklaştırılması ile aynı uyarı parametrelerinde EAU frekansa-bağlı kasılmalara neden oldu. Tetrodotoksin (1 μM), kapsaisin (10 μM) ve endotelin uzaklaştırılmasının kasılmaları değiştirmemesi bu yanıtlarda nöronal- ve endotel-kaynaklı kasıcı faktörlerin rolünün olmadığını gösterdi. Ancak, BAY K 8644 (100 nM) ile yanıtların anlamlı bir şekilde artması ve nifedipin (100 nM) ile inhibe olması, LTKK aktivasyonunun esas olduğunu göstermektedir. Inositol trifosfat (IP3) reseptör antagonisti 2-APB (100 μM) ile kasılmalar önemli ölçüde azaldı ve yüksek konsantrasyonda kafein (20 mM) ile de ortadan kalktı. Sarko/endoplazmik retikulum Ca+2-ATPaz inhibitörleri tapsigargin (1 μM) ve siklopiazonik asit (20 μM) kasılmaları anlamlı olarak azalttı. Keza, fosfolipaz C inhibitörü U 73122 (10 μM) ve rho kinaz inhibitörü Y 27632 (10 μM) varlığında da yanıtlar anlamlı olarak azaldı. Bu sonuçlar kalsiyumsuz ortamda EAU'nun membran depolarizasyonu yaparak LTKK aktivasyonu yoluyla depolardan IP3-aracılı kalsiyum salıverilmesine neden olduğunu gösterir. Bu olaya "kalsiyum kanalı ile indüklenen kalsiyum salıverilmesi" denir ve kasılma ile sonuçlanır. Ortamın kalsiyum durumuna bağlı olarak LTKK aktivasyonunun arteryal kasılma ya da gevşemeye neden olması, bir hücrede aynı ulağın iki zıt fizyolojik fonksiyonu yerine getirebilmesine ilişkin çarpıcı bir örnektir.