Tatlı Göl, Hersek ve Paradeniz lagünleri'nin zooplankton (Cladocera, Copepoda, Rotifera) türlerinin tespit edilerek, mevsimsel dağılımlarının incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TOLGA TUGAYTİMUR
Danışman: Nuray Akbulut
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tatlı Göl, Hersek ve Paradeniz Lagünleri'nde gerçekleştirilen bu tez çalışması kapsamında zooplankton türlerinin tespit edilerek (Cladocera, Copepoda, Rotifera), mevsimsel dağılımlarının ve popülasyon dinamiklerinin çevresel değişkenler ile birlikte belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda, lagün göllerinin fizikokimyasal özellikleri belirlenmiş, zooplankton komünitesini oluşturan türler tespit edilmiş, tespit edilen bu türler sıklık, nispi bolluk, benzerlik, tür çeşitliliği ve tür düzenliliği indeksleri gibi parametreler kullanılarak değerlendirilmiştir. Bununla birlikte çevresel değişkenlerin ve zooplankton komünite indekslerinin birbiriyle olan ilişkisini değerlendirmek için Spearman Korelasyon analizi, çevresel değişkenler ile zooplanktonik organizmalar arasındaki ilişkiyi incelemek için RDA analizi yapılmıştır. Tez çalışması kapsamında Tatlı Göl Lagünü'nde 3 tanesi Cladocera, 1 tanesi Copepoda ve 40 tanesi Rotifera (5 tanesi cins düzeyinde) grubuna ait olmak üzere toplamda 44 takson tespit edilmiştir. Hersek Lagünü'nde 2 tanesi Copepoda (cins düzeyinde) ve 10 tanesi Rotifera (1 tanesi cins düzeyinde) grubuna ait olmak üzere toplamda 12 tür tespit edilmiştir. Paradeniz Lagünü'nde ise 1 tanesi Copepoda (cins düzeyinde) ve 7 tanesi Rotifera grubuna ait olmak üzere toplamda 8 tane takson tespit edilmiştir. Tatlı Göl Lagünü'nde toplam zooplanktonun %1,38'i Cladocera, %0,86'sı Copepoda, %5,37'si nauplius ve %92,39'u Rotifera'ya ait bireylerden oluştuğu, Hersek Lagünü'nde toplam zooplanktonun %1,58'i Copepoda, %60,63'ü nauplius ve %37,79'u Rotifera'ya ait bireylerden oluştuğu, Paradeniz Lagünü'nde ise toplam zooplanktonun %27,71'i Copepoda, %57,63'ü nauplius ve %14,66'sı Rotifera'ya ait bireylerden oluştuğu tespit edilmiştir. Tatlı Göl Lagünü'nde Asplanchna priodonta, Brachionus angularis, Brachionus urceolaris, Keratella quadrata, Polyarthra dolichoptera ve Polyarthra vulgaris, Hersek Lagünü'nde Acartia sp., Paradeniz Lagünü'nde ise Calanipeda sp. kesin sabit türler olarak sınıflandırılmıştır. Tatlı Göl Lagünü'nde, Chydorus sphaericus, Diaphanosoma brachyurum, Alona rectangula, Calanipeda aquaedulcis, Ascomorpha saltans, Brachionus angularis, Filinia longiseta, Hexarthra intermedia, Keratella cochlearis, Polyarthra dolichoptera, Synchaeta oblonga ve Trichocerca iernis, Hersek Lagünü'nde Acartia sp., Brachionus plicatilis, Colurella obtusa, Epiphenes senta, Synchaeta grandis ve Synchaeta oblonga, Paradeniz Lagünü'nde ise Calanipeda sp., Keratella cochlearis, Keratella tropica, Synchaeta grandis ve Synchaeta pectinata gerçek dominat türler olarak sınıflandırılmıştır. Tatlı Göl Lagünü'nde Shannon Çeşitlilik İndeksi (H') değeri 0,85-1,82 arasında, Margalef Çeşitlilik İndeksi (D) değeri, 1,13-1,40 arasında, Pielou İndeksi (J') değeri ise 0,29-0,73 arasında bulunmuştur. Hersek Lagünü'nde Shannon Çeşitlilik İndeksi (H') değeri 0,16-1,09 arasında, Margalef Çeşitlilik İndeksi (D) değeri, 0,16-0,39 arasında, Pielou İndeksi (J') değeri 0,29-0,73 arasında bulunmuştur. Paradeniz Lagünü'nde Shannon Çeşitlilik İndeksi (H') değeri 0,48-0,88 arasında, Margalef Çeşitlilik İndeksi (D) değeri, 0,20-0,34 arasında, Pielou İndeksi (J') değeri 0,54-0,92 arasında bulunmuştur. Genel olarak, komünitede bazı türlerin dominant olduğu ve türlerin komünite içerisinde homojen dağılmadığını doğrulamıştır. Üç lagün gölü için ayrı ayrı yapılan Sorensen Benzerlik İndeksine göre göllerin hepsinde istasyonlar arası benzerlik yüksek çıkmıştır. Yapılan çalışmada Spearman Korelasyon Analizi sonuçlarına göre bazı çevresel değişkenlerin birbirleri ile ve kommünite indeksleriyle pozitif ya da negatif ilişkilerinin bulunduğu, RDA analizi sonuçlarına göre ise bazı zooplankton türlerinin dağılımında çevresel değişkenlerin ve örnekleme aylarının etkili olduğu ortaya konulmuştur.