The comparison of climatic niches, plant functional traits and the late quaternary refugia of oaks (Quercus) distributed in different biomes of the western palearctic region
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ELİF DENİZ ÜLKER
Danışman: Çağatay Tavşanoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türlerin coğrafi dağılım desenlerini şekillendirmede çeşitli faktörler küresel ölçekte etkilidir. Geniş bir coğrafyada dağılan ve birçok türü bulunan Quercus (meşe) cinsine ait türlerin coğrafi dağılımının, Geç Kuvaterner dönemde meydana gelen küresel iklim değişiklikleri ile önemli ölçüde değiştiği bilinmektedir. Bununla birlikte, birçok alt türe sahip olması, yüksek hibritleşme kapasitesi ve birçok türün simpatrik olması, bitki fonksiyonel karakterlerinin iklimden bağımsız olarak çevresel farklılıklar tarafından şekillendirildiğini ve coğrafi dağılımlarına katkıda bulunduğunu göstermektedir. Bu tezin hedefleri, Batı Palearktik bölgesinde yayılış gösteren meşe türlerinin farklı iklim kuşakları arasındaki farklılaşmasını belirlemek, bu iklim kuşakları ve cins içi seksiyonlar arasındaki bitki fonksiyonel karakterlerindeki farkları belirlemek, Batı Palearktik meşe türlerindeki iklimsel nişlerini yorumlamak ve bu türlerin biyocoğrafik desenlerini ortaya çıkarmaktır. Bu amaçla, geniş yayılışlı ve endemik türlerin iklim değişikliğine tepkisini test etmek için ekolojik niş modellemesini kullandık ve olası buzul sığınaklarını ortaya çıkardık. Ayrıca, üç farklı iklim bölgesinde (Akdeniz, Geçiş ve Ilıman) yayılış gösteren ve dört seksiyona (Quercus, Ilex, Cerris, Ponticae) ait 23 meşe türünde on fonksiyonel karakterin değişkenliklerini genel lineer karışık modeller kullanarak değerlendirdik. Sonuçlarımız, Akdeniz bölgesi türlerinin iklim değişikliklerine karşı cevap örüntülerinin ve fonksiyonel karakterlerindeki değişkenliklerinin diğer iklim bölgeleri türlerine göre farklı olduğunu göstermektedir. Bu nedenle, iklim kuşağı Batı Palearktik meşelerinde fonksiyonel karakterleri şekillendirmekte, ancak bitki karakterlerinde evrimsel mirasın da dikkate alınması gerekmektedir. Sonuçlarımız, Akdeniz türlerinin dağılım aralıkları ve fonksiyonel karakterlerinin iklim değişiklikleri altında daha korumacı olduğunu ve bu örüntünün, koruma ve yönetim planlamalarında iklim bölgelerini dikkate almanın önemini göstermektedir. Bulgularımız, Batı Palearktik bölgesinde meşe türlerinin iklimsel niş değişkenliği ve türlerin dağılımını şekillendiren bitki işlevsel özelliklerinin etkileri konusunda bilimsel literatüre katkıda bulunmuş ve Anadolu'nun meşe çeşitliliği konusundaki önemini ortaya koymuştur.