V2 reseptör fonksiyonu üzerine H80Y, V88L, V215M ve L219P mutasyonlarının etkilerinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİLARA ULUSAL
Danışman: Hatice Mergen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Diabetes insipidus (DI), aşırı miktarda idrar oluşumu (poliüri) ve çok fazla miktarda su içme (polidipsi) ile karakterize edilen nadir bir hastalıktır. Bu hastalık nedeniyle idrar konsantre edilemez. Susuzluk testi, DI tanısını doğrulamak için kullanılır. Testin amacı, hastanın idrarı konsantre etme yeteneğini gözlemlemek ve arjinin vazopressine (vazopressin, antidiüretik hormon, ADH, AVP) olan cevabını değerlendirmektir. Tanı gecikirse ciddi hipernatremi ve dehidratasyon gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Tedavide desmopressin (DDAVP) kullanılır. Kalıtsal veya edinilmiş nedenlerle çeşitli tiplerde DI hastalığı oluşmaktadır. Arjinin vazopressin reseptör 2 (V2 reseptörü, V2R, AVPR2) ve onu kodlayan genlerde oluşan mutasyonlar ile aquaporin 2 su kanalları (AQP2) ve onu kodlayan genlerde oluşan mutasyonlar; konjenital (ailesel, kalıtsal) tipteki Nefrojenik Diabetes İnsipidus'a (NDI) neden olmaktadır. Konjenital NDI'da normal şekilde salgılanan ve sentezlenen AVP varlığına veya yüksek plazma konsantrasyonlarına rağmen idrar konsantre edilemez. Konjenital NDI'a neden olan V2R genindeki mutasyonlar farklı fenotipte reseptör oluşumuna neden olabilir. Bu farklı fenotipteki reseptörler, farklı reseptör fonksiyonları meydana getirirler ve bunun sonucunda hastalığın seyri ve şiddeti değişiklik gösterebilir. Bu tez çalışmasının amacı, konjenital NDI hastalığına neden olduğu bilinen ve V2R geninde tanımlanan H80Y, V88L, V215M ve L219P mutasyonlarının, V2 reseptör fonksiyonu üzerine etkilerinin araştırılmasıdır. Bu araştırmalar sayesinde, hastalığın seyrinin aydınlatılması ve gelecekteki tedavi çalışmalarında kullanılması için bilgiler sunulması hedeflenmiştir. Bu amaç ve hedefler doğrultusunda yapılan deneysel çalışmalarda, ilgili mutasyonlar yabanıl tip V2R geni içeren memeli ifade vektörleri kullanılarak site-directed mutagenez yöntemi ile oluşturulmuştur ve COS-7 hücrelerine transfeksiyonları gerçekleştirilmiştir. Yabanıl tip ve mutant V2 reseptörlerinin hücre içi ve hücre yüzeyindeki ifadeleri, enzimbağlı immünosorbent analiz (enzyme-linked immunosorbent assay, ELISA) deneyleri ile tespit edilmiştir. Mutant V2 reseptör aktivitesi ise transfekte hücrelerin AVP ile uyarılması sonucunda cevap olarak sentezlenen siklik adenozin monofosfat (siklik AMP, cAMP) düzeylerine bakılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca mutant V2 reseptörlerinin hücre içindeki yerleşimleri ve endoplazmik retikulumda (ER) takılı kalma durumları floresan görüntüleme yöntemi ile araştırılmıştır. Sonuç olarak, tez kapsamında çalışılan tüm mutant tip V2 reseptörlerinin yabanıl tipe göre farklı düzeylerde fonksiyon kaybına uğradıkları gözlemlenmiştir.