Son dönem Osmanlı aydınlarının sömürgecilik ve emperyalizm algısı
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: REFİK BÜRÜNGÜZ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MEHMET ÖZDEN
Özet:Haçlı seferleri ve bilahare Amerika kıtasının istila edilmesinden beri Avrupalı siyaset düşünürleri, adalet ve doğal hukuk fikirleri ile Avrupa?nın Avrupalı olmayan halklar üzerinde kurdukları egemenliği birbiriyle telif edebilmenin çabası içerisine girmişlerdir. Özellikle Avrupanın geri kalan dünya üzerinde başat güç haline geldiği bir dönem olan XIX. asırda liberal düşünce ile sömürgeci uygulamalar arasındaki gerginlik daha da girift bir hal almıştır. Evrenselci ve eşitlikçi fikirleri savunan muhtelif Avrupalı düşünürler, aynı zamanda sömürgecilik ve emperyalizmin meşruiyetini de müdafaa etmişler ve gayr-ı medeni toplumların kendi özgür kurumlarını kuracak ve öz-yönetimlerini sürdürebilecek noktaya ilerlemesi için, muayyen bir süre bir bağımlılık veya vesayeti öngören ?medenileştirme vazifesi adı altında bu görüşleri, uzlaştırmaya çalışmışlardır. Siyasî tarih olarak bakıldığında, kendi tarihimizde II. Meşrutiyet yılları olarak anımsadığımız dönem, dünya siyaseti açısından XIX. asrın son çeyreğinden I. Dünya Savaşı?nın sonuna kadar sürecek bir kolonyal rekabet çağıdır ve nihayetinde I. Dünya Savaşını intaç edecek kolonyal ihtilaflar ve devletler arası itilaflar dönemine denk gelmiştir. II. Meşrutiyet aydınları, sömürgeci güçler tarafından kendi emperyal yayılmaları için bahane olarak kullanılan başta vazîfe-i temdîn söylemi olmak üzere muhtelif şekillerde tezahür eden sömürgecilik ve emperyalizim uygularını kınamış, hukukî, felsefî, iktisadî ve sosyal geçerliliğini sorgulamışlardır.