Evaluation and construction of political reality in the speeches of Turkish political party leaders: 'Judgement' and 'engagement' analysis
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İngiliz Dilbilimi A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: AYŞE DİLEK DEMİRTAŞ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): IŞIL ÖZYILDIRIM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Değerlendirme Kuramı`ndan (Appraisal Theory) yola çıkılarak, Türkçe politik parti grup konuşmalarında kullanılan Yargılama (Judgement) ve Konumlanma (Engagement) stratejilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Siyasi parti liderlerinin değerlendirme ifadelerinde kullandıkları dilsel stratejiler konuşmalarındaki gerçekliğin kurgulanış ve aktarılış yollarını göstermesi bakımından önem taşımaktadır. Türk siyasi hayatında çok büyük kırılma noktalarını oluşturan önemli politik olayların yaşandığı 8 Kasım 2013 - 25 Şubat 2014 tarihleri arasında yapılmış ve ilgili partilerin internet sitelerinde kamuoyu ile paylaşılmış olan '57' parti grup konuşması çalışmanın derlemini oluşturmuştur. Bu bağlamda konuşmaların yapıldığı tarihlerde parti genel başkanları olarak görev yapan Recep Tayyip Erdoğan (AKP), Kemal Kılıçdaroğlu (CHP), Devlet Bahçeli (MHP) ve Selahattin Demirtaş`ın (BDP) haftalık parti grup konuşmaları çözümlenmiştir. Aynı konuları incelemek ve parti liderleri arasında eşitliği sağlamak adına seçilen konuşmalardan 10 söylem alanı belirlenmiştir. Bunlar 'Gezi olayları', 'ekonomi', 'demokrasi', 'yargı', 'yolsuzluk', 'terör ve Kürt sorunu', 'Orta Doğu', '30 Mart yerel seçimleri', 'eğitim' ve 'din' alanlarından oluşmaktadır. Liderlerin yargılarında kullandıkları dilsel araçlar incelenerek, ilk olarak, açık şekilde ifade edilen Yargılamaların sözcüksel-dilbilgisel kategorileri belirlenmiştir. Ayrıca politik söylemde örtük ifadeler de çok yaygın kullanıldığı için, eğretileme (metaphor) ve ilişkilendirilmişlikler (invoked Judgement) aracılığıyla yargılama ifade eden yapılar da belirlenmiştir. Yargılama ifadeleri dışında, Türk Parlamentosu`ndaki parti liderlerinin değerlendirmelerini 'söyleşimsel' (dialogic) olarak nasıl ifade ettiklerini göstermek için Konumlanma bildiren dilsel yapılar da çözümlenmiştir. Çalışmanın sonuçları incelenen parti grup konuşmalarında değerlendirme dili için belli yapısal kategoriler bulunduğunu göstermiştir. Ayrıca parti liderlerinin 'öz değerlendirme' (self-evaluation) ve 'diğerini değerlendirme' (other-evaluation) süreçlerinde kullandıkları ifadelerde de farklılıklar bulunduğu gözlemlenmiştir. Konumlanma gösteren dilsel yapıların çözümlenmesinde de liderlerin bir takım dilsel yapıları daha ön planda kullandıkları ortaya çıkmıştır. Muhalefet partilerinin liderlerinin iktidar partisi lideri ile aynı politik güce sahip olmadıkları için olumsuz eleştirilerinde daha çok 'söyleşimsel açılım' (dialogic expansion) gösteren dilsel yapıları tercih ettikleri, ve bu şekilde önermelerinin sorumluluğunu dinleyicileriyle paylaştıları görülmüştür. Bu liderlerin öz değerlendirme süreçlerinde ise daha çok 'söyleşimsel daralma' (dialogic contraction) ifadelerini kullandıkları ve değerlendirmelerinin sorumluluğunu alarak öznelliklerini daha çok ifade ettikleri gözlemlenmiştir. İktidar partisi liderinin ise hem 'öz değerlendirme' hem de 'diğerini değerlendirme' süreçlerinde söyleşimsel daralma ifadelerini daha çok tercih ettiği ortaya çıkmıştır. Tüm bu sonuçlar liderlerin politik güç durumlarının ve ideolojik duruşlarının, dilsel değerlendirme ve gerçekliğin kurgulanması süreçlerinde kullandıkları retorik stratejilerine etkisini göstermesi bakımından önem taşımaktadır. Anahtar Sözcükler Değerlendirme Kuramı, Türk politika söylemi, değerlendirme dili, kişilerarası anlam, örtülü anlam, açık anlam, söyleşimsel yaklaşım, Yargı, Konumlanma, gerçekliğin kurgulanması