Büyük Britanya'nın geleneksel imparatorluklar üzerindeki politikası: Osmanlı ve Çin örneği (1793-1842)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TEVFİK ORÇUN ÖZGÜN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ERKİN EKREM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İngiltere, 1750-1850 yılları arasında Avrupa'da yükselen bir güç haline gelmeye başlamıştır. İngiltere, bu tarihler arasında dahi sorunları halletmeye başlamış ve Hollanda'nın bıraktığı ticaret yollarını denetimi altına almaya başlamıştır. Ekonomik ve siyasi bütünlüğünü kurmayaı başarmış, Avrupa'nın en büyüğü olmak için mücadele etmeye başlamıştır. Bu yıllarda Osmanlı İmparatorluğu ve Çin ise yavaş ve uzun sürecek bir çöküş dönemine girmişlerdir. İngiltere'nin uluslararası ilişkilerde etkin bir konuma gelmesi, Osmanlı ve Çin ile olan münasebetlerini de etkilemiştir. Ekonomik vaziyetleri ve ticari politikaları ile gelenekselleşen ve çağı yakalayamayan Osmanlı ve Çin imparatorlukları başat güç İngiltere'nin ekonomik ve siyasi ilgi alanlarına girmiştir. Akdeniz ve Çin Denizi sahaları bu çerçevede İngiltere'nin etki altına almak istediği alanlar olmuştur. İngiltere'nin Osmanlı ve Çin İmparatorluklarına siyasi ve askeri yaklaşımını ayrı ayrı değerlendirilmek bu süreci açıkça ortaya koymak gerekmiştir. Tezimizde İngiltere'nin Osmanlı ve Çin İmparatorluklarını ekonomik olarak etki sahasına dâhil etmeye çalışırken kullandığı araçları tahlil etmeye çalıştık. Serbest Ticaret Anlaşmaları'nın hem Osmanlı hem de Çin'deki etkilerini tartışmaya ve bu süreçleri aktarmaya gayret ettik. Bu anlaşmaların siyasi şartlar altında nasıl gerçekleştiğini inceledik. Anlaşmaların sonuçlarını İngiltere'nin ve "geleneksel imparatorluklar"ın açısından inceleyerek bir sonuca varmaya çalıştık. Bu sonuç bizi iki imparatorlukta da ortaya çıkmaya başlayan ve gelişen sınıfların İngiltere ile olan uyumuna götürdü. Bu sayede İngiltere'nin geleneksel imparatorluklar üzerindeki etkisinin ve bu etkiye verilen tepkileri mukayeseli olarak tespit ettik.