Alzheimer hastalığında oluşan beta-amiloid fibrillerin yeni sentezlenen kolinesteraz inhibitörleri ile destabilizasyonu
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Biyokimya A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HURİYE EDA ÖZTURAN ÖZER
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): GÜLBERK UÇAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Alzheimer hastalığı (AH), nörodejeneratif bir hastalıktır. AH patogenezinde beyinde amiloid ß-peptid (Aß) agregasyonunun ve nörofibriller ağ oluşumunu önemli rolü olduğu gösterilmiştir. Kolinesterazlar farklı genler tarafında kodlanan substrat seçicilikleri ve kinetik mekanizmaları değişiklik gösteren yaygın dağılımlı enzimlerdir. Bu çalışmada donepezil türevi yeni bir grup kolinesteraz inhibitörlerinin sentezlenmesi, inhibitör etkilerinin araştırılması; bu inhibitörlerin Aß-fibrilin oluşumunu bozucu etkilerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Yeni sentezlenen bileşiklerin insan rekombinant asetilkolinesteraz (AChE) ve at plazma bütirilkolinesteraz (BChE) aktivitesi üzerindeki inhibitör etkileri, 25° C' de, 50 mM MOPS (pH 8), 0.125 mM 5,5'-ditiyobis-(2-nitrobenzoik asit), 0.05?0.4 mM asetiltiyokolin/bütiriltiyokolin ve 0?140 ? M inhibitör içeren ortamda spektrofotometrik olarak araştırılmıştır. İnhibitörlerin amiloid fibril oluşumu üzerine destabilize edici etkisi fluorimetrik ve kütle spektrometresi yöntemleriyle gösterilmiş ve tüm inhibitörlerin fibril oluşumu üzerinde destabilize edici etki gösterdiği bulunmuştur. IC50 değerlerine göre en etkin inhibitör olarak 5a (IC50= 48.8 ± 4.99 ? M ) ve 5c (IC50= 53.1 ± 4.56 ? M) bileşikleri seçilmiştir. 5a bileşiği at plazma BChE aktivitesi üzerinde lineer karışık tipte (Ki= 30.5 ± 0.08 ? M, ? = 12.5 ± 0.18); insan rekombinant AChE aktivitesi üzerinde ise unkompetetif tipte inhibitör etki göstermiştir (Ki=19.5 ± 0.06 ? M). 5c bileşiği ise at plazma BChE aktivitesi üzerinde kompetetif tipte etki gösterirken (Ki= 31.5 ± 0.05 ? M); insan rekombinant AChE aktivitesini 20?40 ? M inhibitör derişimlerinde unkompetetif (Ki= 50.8 ± 0.04 ? M); 60?100 ? M inhibitör derişimlerinde ise nonkompetetif (Ki= 83.8 ± 0.04 ? M) olarak etkilemiştir. Bulgular göz önüne alındığına inhibitörlerin enzimlere farklı ilgilerinin aktif bölge, periferal anyonik bölge ve inhibitör bağımlı çoklu bağlanma nedeniyle olabileceği düşünülmüş ve tüm bileşiklerin etkin kolinesteraz inhibitörleri olarak Alzheimer tedavisinde iki yönlü etkili olarak kullanılabileceği düşünülmüştür.