Elektrik sektörü reformlarının talep yönlü analizi: Türkiye tecrübesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Maliye A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALPARSLAN ABDURRAHMAN BAŞARAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NECMİDDİN BAĞDADİOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tezin amacı Türkiye'de elektrik piyasası reform sürecinin muhtemel sosyal etkilerini hanehalkı bütçe anketi verilerini (2003-2009) kullanarak hanehalkı elektrik harcama analizi ve hanehalkı elektrik talep tahminiyle elde edilen elektrik fiyat ve gelir esneklikleri ile ortaya koymaktır. Bu bağlamda tez giriş ve sonuç bölümleri dışında üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm elektrik piyasası reform süreci ve bu sürecin sosyal etkilerini değerlendirmektedir. İkinci bölüm hanehalkı elektrik talep tahminine ilişkin teorik arka planı incelemektedir. Üçüncü bölüm ise hanehalkı elektrik harcama analizi ve hanehalkı elektrik talep tahmini sonucunda elde edilen hanehalkı elektrik fiyat ve gelir esneklikleri ile elektrik piyasası reform sürecinin muhtemel etkilerini değerlendirmektedir.Çift-logaritmik fonksiyonel yapıdaki hanehalkı elektrik talep tahmini sonucunda hanehalkı elektrik talebinin fiyat esnekliği kısa dönemde en düşük -0,55 ve en yüksek ise -1,14 değerleri ile birim esnekliğe yakın değerleri ifade etmektedir. Ancak hanehalkı bütçe anketlerinde yoksullara ilişkin kayıp gözlemin fazlalığı nedeniyle elektrik fiyat esnekliği daha da katı olma eğilimindedir. Yoksulların daha düşük zenginlerin daha yüksek fiyat esnekliklerine sahip olduğuna ilişkin literatür sonuçları ışığında elde ettiğimiz esneklik sonuçları; muhtemel tarife artışlarından yoksulların daha çok etkileneceğini ileri sürmemize neden olmaktadır. Bu durum Türkiye'de tarife tasarımlarının sadece elektrik piyasası reform süreci ile şekillendirilmemesi gerektiğini, yoksulluk gibi sosyal etkilerin dikkate alınması gerekliliğini ortaya çıkarmaktadır. Bu sonuçlar ışığında edinebilirlik kriterini dikkate alan artan oranlı tarife ile birlikte sosyal güvenlik sisteminin enerji yoksulluğunu kapsayacak bir sosyal yardım programını benimsemesi daha tutarlı gözükmektedir.