Çevrimiçi cinsel istismara dair farkındalık ölçeği'nin geliştirilmesi ve farkındalık ile ilişkili faktörler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF CEYLAN AYDEMİR
Danışman: Nilüfer Koçtürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yirmibirinci yüzyılda hızla gelişen teknolojiyle birlikte ergenler çevrim içi cinsel istismar açısından risk altındadırlar. Ergenlerin çevrim içi cinsel istismara maruz kalmasını önlemek için farkındalık düzeylerini ölçmek ve farkındalığı etkileyen faktörleri ortaya koymak önemlidir. Bu araştırmanın temel amacı ergenlere yönelik çevrim içi cinsel istismara dair farkındalıklarını geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçen bir ölçek geliştirmektir. Çalışma 13-18 yaş arası 688 öğrencinin katılımıyla yapılmıştır. Ölçeğin geçerliğini belirlemek için uzman görüşü, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri, ölçüt geçerliliği, yakınsak geçerlilik ve ayırt edici geçerlik analizleri yapılmıştır. Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri sonucunda Çevrim İçi Cinsel İstismara Dair Farkındalık Ölçeği'nin 18 madde ve 3 boyuttan oluştuğu belirlenmiştir. Beşli likert olarak geliştirilmiş olan ölçek öz bildirime dayanmaktadır. Güvenirlik ölçümleri için bileşik güvenirlik değerleri, iç tutarlılık katsayıları ve test-tekrar test korelasyonları incelenmiştir. Ölçeğin tamamının mükemmel düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu (ω= .88; α = .92) belirlenmiştir. Geçerlik ve güvenirlik analizlerinden elde edilen veriler Çevrim İçi Cinsel İstismara Dair Farkındalık Ölçeği'nin 13-18 yaş arası ergenlerde geçerli ve güvenilir ölçümler yaptığını göstermektedir. Bunlara ek olarak, sosyodemografik özellikler açısından ergenlerin çevrim içi cinsel istismar farkındalıkları incelendiğinde anneleriyle ilişkilerinin iyi düzeyde olması ile çevrim içi cinsel istismara dair farkındalıkları arasında anlamlı bir ilişki belirlenmiştir. Fakat, ergenlerin çevrim içi cinsel istismar farkındalıkları ile yaş, cinsiyet, günlük internet kullanım süresi, güvenli internet eğitimi alıp almama, anne babanın çalışma hayatı, anne babanın eğitim düzeyi ve birlikte olup olmaması ve baba çocuk ilişkisinin niteliği arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Araştırma bulguları ilgili alan yazını ışığında tartışılarak araştırmacılara, uygulayıcılara ve politika yapıcılara yönelik önerilerde bulunulmuştur. Anahtar sözcükler: çevrim içi cinsel istismar, cinsel istismar, ergen, farkındalık, ölçek geliştirme, psikolojik danışmanlık