Şizofreni tanısı olan ve sağlıklı bireylerde geçmişi hatırlama ve geleceği imgeleme türünden anısal bellek değişimlemesinin frontal lob aktivitesi üzerindeki etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HASAN GÜNDÜZ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ZEYNEL BARAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın temel amacı uzun süreli bellek puanları açısından istatistiksel olarak farklılaşmayan ancak yönetici işlevleri ölçen test puanları açısından istatistiksel olarak fark gösteren şizofreni tanılı ve sağlıklı bireyleri geçmişi hatırlama ve geleceği imgeleme performansları açısından hem davranışsal hem de fizyolojik veriler temelinde karşılaştırmaktır. Çalışma 23-54 ( =30.09, SS =7.64) yaşları arasında 23 Sağlıklı (6 Kadın, 17 Erkek) ve 19-49 ( =34.55, SS =8.58) yaşları arasında 20 Şizofreni tanılı (6 Kadın, 14 Erkek) gönüllü katılımcı ile yürütülmüştür. Sağlıklı gruptaki katılımcılar, Hacettepe Üniversitesi (H.Ü.) Beytepe Yerleşkesinde yer alan fakültelerin çeşitli bölümlerinde okuyan öğrencilerden ve toplum içerisinde yaşayan çeşitli bireylerden; Şizofreni tanılı katılımcılar ise Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı'ndan yönlendirilen kişilerden oluşmaktadır. Çalışma temel olarak ana görevin yapıldığı ve nöropsikolojik testlerin uygulandığı iki aşamadan oluşmaktadır. Katılımcılar görevler sırasında fizyolojik veri kaydı yapan f-NIRS cihazına bağlı konumda bilgisayar üzerinden hikaye oluşturma görevini tamamlamışlardır. Bu görevde katılımcılardan verilen ipucu kelimelere ilişkin anılarını anlatmaları ve olay imgelemeleri istenmiştir. Bu görev tamamlandıktan sonra bilgisayar üzerinden sözel akıcılık görevi uygulanmıştır. Son olarak çalışma kapsamında kullanılan diğer nöropsikolojik testler uygulanmıştır. Çalışmada elde edilen davranışsal veriler, 2(Grup: Sağlıklı ve Şizofreni Tanılı) x 3(Koşul: Bir İpucu Kelime ile Geçmiş Hatırlama, Bir İpucu Kelime ile Gelecek İmgeleme ve Üç İpucu Kelime ile Gelecek İmgeleme) son faktörde tekrar ölçümlü karma faktöryel desenle, fizyolojik veriler ise 2 (Grup: Sağlıklı ve Şizofreni Tanılı) x 3(Koşul: Bir İpucu Kelime ile Geçmiş Hatırlama, Bir İpucu Kelime ile Gelecek İmgeleme ve Üç İpucu Kelime ile Gelecek İmgeleme) x 2(Hemisfer: Sol ve Sağ) x 18 (Brodmann Alanları) son üç faktörde tekrar ölçümlü karma faktöryel desenle incelenmiştir. Sonuçlara göre olarak sağlıklı katılımcılar, şizofreni tanılı katılımcılara göre daha başarılı şekilde hatırlama ve imgeleme yapmışlardır. Fizyolojik veriler temelinde bakıldığında ise sağlıklı katılımcılardan görev sırasında ölçümlenen oksi-hemoglobin miktarı genel olarak şizofreni tanılı gruptan daha yüksek olmuştur. Koşullar arasında ise sadece sağlıklı katılımcılarda bir ipucu kelime ile gelecek imgeleme koşulunda bir ipucu kelime ile geçmiş hatırlama koşuluna göre Brodmann 21 ve 22 alanlarında daha yüksek oksi-hemoglobin miktarı ölçülmüştür. Ayrıca görev boyunca sol hemisferin sağ hemisfere göre daha baskın olduğu gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler Gelecek imgeleme, anısal bellek, anısal geleceği düşünme, yönetici işlevler, şizofreni, f-NIRS, otobiyografik bellek.