Üstün yetenekli öğrencilerin matematiksel yaratıcılıklarının matematiksel modelleme etkinlikleri süreciyle incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEYMA ŞENGİL AKAR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): İFFET ELİF YETKİN ÖZDEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada üstün yetenekli ortaokul öğrencilerinin ortak ve bireysel olarak sergiledikleri matematiksel yaratıcılıklarının modelleme etkinlikleri yoluyla incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca, öğrencilerin yaratıcılıklarını daha çok ortaya çıkartan modelleme etkinliklerinin özelliklerini ortaya koymak da amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden çoklu durum çalışması deseni benimsenmiştir. Araştırmaya Ankara'da bir Bilim Sanat Merkezinde (BİLSEM) de eğitim alan altı üstün yetenekli öğrenci katılmıştır. Katılımcılar amaçlı örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Öğrencilerin grup olarak yaratıcılıklarını incelemek için, üçer öğrencinin birlikte çalıştığı iki odak gruba beşer modelleme etkinliği uygulanmıştır. Bireysel olarak yaratıcılıklarını incelemek için ise tüm katılımcılara aynı modelleme etkinliği uygulanmıştır. Öğrencilere bireysel ve grup olarak uygulanan modelleme etkinlikleri bu araştırmanın temel veri kaynağıdır. Öğrencilerin modelleme etkinlikleri süresindeki çalışmaları video kayıt altına alınmıştır. Öğrencilerin süreçte ortaya koydukları yazılı ürünler (günlükler, modeller, posterler..vb) de bu araştırmanın nitel veri setine dahil edilmiştir. Öğrencilerin farklı modelleme etkinlikleri süresince birbirleriyle etkileşimli bir biçimde ortaya koymuş oldukları ortak matematiksel yaratıcılıkları; öğrencilerin üretmiş oldukları çözümler ve çözümlere ait fikirler (akıcılık), öğrencilerin çözümlerindeki farklılık (esneklik), öğrencilerin çözüm üretme sürecindeki fikirlerin birbiriyle ilişkili olarak inşa edilmesi (aşamalılık), öğrencilerin tüm problem çözme sürecinde kurmuş olduğu ilişkilendirmeler (ilişkilendirme), boyutlarıyla incelenmiştir. Öğrencilerin ortaya koymuş oldukları ortak ürünlerin yaratıcılığı ise; modellerinin doğruluğu, genellenebilirliği ve kalitesi (kalite), modellerin özgünlüğü (özgünlük) boyutları ile açıklanmıştır. Bu araştırmanın sonucunda, öğrencilerin farklı modelleme etkinliklerinde farklı düzeylerde matematiksel yaratıcılık ortaya koydukları görülmüştür. Bunun yanı sıra öğrencilerin modelleme etkinlikleri süresince farklı matematiksel yapı ve kuralları keşfettikleri, daha önce bilmedikleri matematiksel bilgileri etkileşimli bir süreçte inşa ederek yeni bilgiler keşfettikleri görülmüştür. Öğrencilerin bazı modelleme etkinliklerinde, diğer modelleme etkinliklerine göre daha çok ve farklı çözüm üretebildiği; akıcı ve esnek düşündüğü, diğer modelleme etkinliklerine göre daha çok aşamalı çözümler ürettiği, daha çok ilişkilendirme yaptığı gözlenmiştir. Öğrencilerin grup olarak bu modelleme etkinlikleri sonucunda daha kaliteli ve özgün ürünler ortaya koydukları tespit edilmiştir. Öğrencilerin bireysel olarak çözdükleri modelleme etkinlikleri süresince ve sonucunda, öğrencilerin yaratıcılıklarındaki bireysel farklılıklar tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, öğrencilerin bireysel güçlü yanları grup çalışmalarına da benzer ölçülerde yansımıştır. Bu araştırmada, matematiksel yaratıcılığı daha çok ortaya çıkartan modelleme etkinliklerinin özelliklerini ortaya koyabilmek için, iki odak gruptaki öğrencilerin beş modelleme etkinliğinde göstermiş oldukları yaratıcılıkları karşılaştırılarak incelenmiştir. Araştırmanın bulgularından hareketle, problem durumunda verilerin doğrudan sunulmadığı, çok etken içermeyen, açık uçlu, öğrencilerin düzeyine göre daha zor olan modelleme etkinliklerinin yaratıcılığı ortaya çıkardığı söylenebilir. Anahtar Sözcükler: Üstün Yetenekli Öğrenciler, Matematiksel Yaratıcılık, Grup Yaratıcılık, Bireysel Yaratıcılık, Matematiksel Modelleme Etkinlikleri, Matematiksel Modelleme Etkinliklerinin Özellikleri