Dezavantajlı ebeveynler için öz-düzenleme programının ebeveynlik öz-düzenlemesi ve eş-düzenlemesi ile çocuğun öz-düzenlemesine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ESMA EROĞLU
Danışman: Berrin Akman
Özet:Bu araştırmanın amacı, sosyo-ekonomik olarak dezavantajlı anneler için Çocukta Öz düzenleme Destekleme Programı'nın ebeveynlik öz düzenlemesine, ebeveyn-çocuk ilişkisine, ebeveyn eş düzenlemesine ve çocukların öz düzenlemelerine etkisini incelemektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ön-test son-test kontrol gruplu yarı deneysel model kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir ve araştırmaya Ankara'nın Altındağ, Sincan ve Mamak ilçelerinde yaşayan sosyo-ekonomik olarak dezavantajlı anneler ve çocukları dahil edilmiştir. Buna göre, 33 anne ve çocuğu deney grubunu, 33 anne ve çocuğu ise kontrol grubunu oluşturmuştur. Deney grubuna araştırmacı tarafından geliştirilen üç modül, altı oturumdan oluşan Çocukta Öz Düzenleme Destekleme Programı uygulanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak anneler tarafından doldurulan "Ebeveyn olarak Ben" ve "Ebeveyn-Çocuk İlişkisi Ölçeği", "Ev Öğrenme Etkinlikleri Formu," "Duygu Düzenleme Ölçeği" ile araştırmacı tarafından çocuklara bire-bir uygulanan "Baş-Ayak Parmakları-Diz-Omuz (BADO) Görevleri" ve anne-çocuk çiftlerine uygulanan "Ebeveyn-Çocuk Zorlu Görev" kullanılmıştır. Verilerin analizinde Bağımsız Gruplar T Testi, ANCOVA, ANOVA, Bağımlı Gruplar T Testi ve Wilcoxon Sıralı İşaretler Testi analizleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda Çocukta Öz düzenleme Destekleme Programına katılan annelerin ebeveynlik öz düzenlemeleri ile eş düzenlemelerinin geliştiği, evde öğrenme etkinliklerinin arttığı ve programın tamamlanmasından altı ay sonra da bu etkilerin çoğunlukla sürdüğü görülürken, deney ve kontrol grupları arasında ebeveyn-çocuk ilişkisinde anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Deney grubunda yer alan annelerinin çocuklarının ise davranış düzenlemelerinin geliştiği ve bu gelişmenin program tamamlanmasından altı ay sonra da sürdüğü görülürken; deney ve kontrol grupları arasında çocukların duygu düzenlemelerinde anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Araştırmanın bulguları ilgili alan yazın bağlamında tartışılmıştır ve sonuçları özetlenerek, gelecek araştırmalara ve politika yapıcı kurum ve kuruluşlara yönelik öneriler sunulmuştur.