Perinatal kafein uygulamasının yavru sıçanların beyin dokusundaki seks steroit hormonları üzerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Fizyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERKAN KARAİSMAİLOĞLU
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): AYŞEN ERDEM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Beyindeki cinsiyete bağlı anatomik, fizyolojik ve nörokimyasal farklılıkların birçoğu prenatal dönemde oluşmaktadır. Testosteron, östradiyol ve dihidrotestosteron erken gelişim döneminde beyindeki yapıların organizasyonundan ve seksüel farklılaşmasından sorumlu olan temel seks steroit hormonlarıdır. Kafein; kahve, çikolata, çeşitli içecekler ve çok sayıda tedavinin içeriğinde yer alan dünya çapında yüksek miktarda tüketilen psikoaktif bir ilaçtır. Nonselektif adenozin reseptör antagonisti özelliği gösterir ve nöroprotektif etkiye sahiptir. Seks steroit hormonların üretilmesinde kilit rollere sahip hipotalamus-hipofiz aksında, üreme organları ve adrenal bezlerde adenozin reseptörleri yer almaktadır. Adenozin reseptör antagonisti olan kafein bu reseptör ve yolakları etkileyebileceğinden çalışmamızda, hamile sıçanlara uygulanan kafeinin, fetüs veya yavruların beynindeki seks steroit hormonlarının seviyeleri üzerine yaptıkları etkilerin incelenmesi amaçlandı. Çalışmamızda düşük (0,3 g/L) ve yüksek doz (0,8 g/L) kafein sıçanlara, hamilelik ve emzirme dönemleri boyunca içme sularına karıştırılarak verildi. Hamileliğin 19. günündeki fetüslerin, yenidoğanların ve doğum sonrası 4. gündeki yavruların frontal korteks ve hipotalamuslarında testosteron, östradiyol ve dihidrotestosteron seviyeleri radioimmunoassay yöntemiyle ölçüldü. Ayrıca adrenal bez ağırlıkları, anogenital mesafe (fetüs ve yavrularda), gonad ağırlıkları ve serum serbest testosteron düzeyleri (yavrularda) incelendi. Sonuçlarımıza göre, düşük doz kafein (DK) uygulaması doğum sonrası 4. günde hem erkek hem de dişi yavruların ağırlıklarını ve erkeklerin anogenital indeksini artırdı. Yüksek doz kafein (YK) uygulaması ise erkek fetüslerde hamileliğin 19. gününde adrenal bez ağırlığını azalttı, dişi fetüslerin frontal korteksinde, yeni doğan erkeklerin ise hipotalamusunda doku testosteron seviyelerini artırdı. Sonuç olarak, perinatal dönemdeki kafein uygulamasının beyindeki seks steroitleri üzerine olan etkileri farklı kafein dozlarından etkilenmekte ve bu etki muhtemelen periferik steroit kaynaklardan bağımsız bir şekilde gerçekleşmektedir.