Metforminin bazı kemoterapötik ilaçlarla etkileşiminin in vitro olarak değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMASÖTİK TOKSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE ZEYNEP ÜNAL
Danışman: Suna Sabuncuoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Metformin, tip 2 diabetes mellitus tedavisinde yaygın olarak kullanılan, bir oral antidiyabetik ilaçtır. Diyabet hastalarında, kanser de dahil farklı patolojilerin gelişim riskinin sağlıklı kişilere oranla fazla olduğu belirtilmektedir. Yapılan çalışmalarda, farklı biyolojik özellikleri olduğu gösterilen metforminin kanser ilaçları ile birlikte alındığında ilaçların etkilerini arttırabildiği gibi azaltabileceğine ilişkin çelişkili çalışma verileri bulunmaktadır. Bu tez çalışmasında, metforminin farklı mekanizmalarla etki gösteren bazı kemoterapötik ilaçlarla (doksorubisin, sisplatin, ve gemsitabin) birlikte kullanıldığında meydana gelebilecek olası etkileşmelerin in vitro olarak iki farklı kanser hücre hattında (HepG2 ve Hep2) belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, metformin ve sitotoksik ilaçlar tek başlarına ve kombine halde hücre hatlarına uygulanmıştır. Hücrelerde, hücre canlılığı, apoptoz ve hücre çoğalmasının gerçek zamanlı izlemesi değerlendirilmiştir. Hücre canlılığı ve hasarı 3-(4,5-dimetiltiyazol-2-il)-2,5-difeniltetrazolyumbromür ve laktat dehidrogenaz salınımı testleri kullanılarak; apoptotik ve nekrotik hücre oranları floresans tarafından aktive edilmiş hücre sıralaması, akım sitometride ve gerçek zamanlı hücre hareketleri ise XCELLigence'ta değerlendirilmiştir. Yapılan ön çalışmalar ile sitotoksisitenin değerlendirilmesinde kullanılacak dozlar (Hep2 hücre hattında, doksorubisin 100-0,8 µM, sisplatin 100-0,8 µM, gemsitabin 100-0,8 µM, metformin 1-10 mM; HepG2 hücre hattında doksorubisin 0,08- 3,2x10-3 µM, sisplatin 2,0-0,08 µM, gemsitabin 0,4-0,016 µM, metformin 10-0,04 mM) ve maruziyet süresi (48 saat) belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, kullanılan analiz yöntemi, hücre hattı ve kullanılan doza bağlı olarak farklılıklar gösterse de metforminin sitotoksik ilaçlarla olan kombinasyonunun, genel olarak ilaçların etkisini artırabildiği görülmüştür. Sonuç olarak, metformin kullanan diyabetli kanser hastalarında olası ilaç etkileşmelerinin iyi değerlendirilmesi insan sağlığı açısından önem taşımaktadır. Etkileşme mekanizmasının tam olarak ortaya konabilmesi için daha geniş mekanistik çalışmalar gerekmektedir.