Kapiler elektrokromatografi yöntemiyle D,L ampisilin enantiyomerlerinin ayrımı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DUYGU SARI AYDIN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ADİL DENİZLİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ampisilin, gram-pozitif ve gram-negatif bakterilere karşı etkili ve aside önemli ölçüde dayanıklıdır. Sahip olduğu bu özelliklerden dolayı çeşitli enfeksiyonların tedavisinde kullanılabilmesi, farmakolojik açıdan önemli bir antibiyotik olmasını sağlar. Yan zincirinde bulunan asimetrik karbon atomundan dolayı sentezlendiğinde iki farklı enantiyomerik formunun olması ve vücut için sadece birinin yararlı olmasından dolayı kiral olarak ayrılması gerekmektedir. Kiral bileşiklerin ayrılması için çeşitli yöntemler bulunur. Tez kapsamında bu yöntemlerden kapiler elektroforezin alt dallarından biri olan misel elektrokinetik kapiler kromatografi yöntemi kullanılmıştır. Ampisilinin enantiyomerik ayrımı hazırlanan misellerin kapiler kolon içinde yalancı sabit faz olarak kullanılmasıyla gerçekleştirilmiştir. Kolon içerisinde kullanılan miseller elektrolit çözeltisine kritik misel derişiminin üzerinde anyonik bir yüzey aktif madde (SDS) eklenmesiyle oluşturulmuştur. Ligand değişim kromatografisi enantiyomerik moleküllerin kiraliteye göre ayrılmasını sağlayan yöntemlerden biridir. Ligand değişimi ligand gibi davranabilen kararsız komplekslerin oluşumuna dayanır ve enantiyometrik ayrım bu kompleksler vasıtasıyla gerçekleştirilir. Ligand değişiminde kiral selektörler aracılığıyla enantiyomerler birbirinden ayrılmaktadır. Bu çalışmada L-Lizin monohidroklorür' ün ligand, bakır (II) sülfat pentahidrat' ın merkez iyonu olarak kullanılmasıyla ampisilinin enantiyometrik ayrımı ligand değişim-misel elektrokinetik kromatografi yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla ampisilin bileşiğinin enantiyomerik olarak ayrılması için öncelikle L-Lys-Cu+2 aminoasit-metal kompleksi oluşturulmuştur. L-Lys-Cu+2 kompleksini oluşturmak üzere etkileşime giren L-Lys amino asidi ile Cu+2 iyonu arasındaki optimize mol oranlarının belirlenmesi için UV-VIS spektrofotometresinden yararlanılmıştır. Kompleksin karakterizasyon çalışmaları ise FTIR-ATR spektrofotometresi kullanılarak yapılmıştır. Akım yoğunluğu ölçümü ile kritik misel derişimi (CMC) belirlenmiştir. Sonrasında sentezlenen L-Lys-Cu+2 kompleksi ile kritik misel derişimi üzerinde oluşan SDS miseller etkileştirilmiştir. Hazırlanan misellerin ve kiral selektör ile etkileşimde olan misellerin karakterizasyon çalışmaları, yüksek kontrastlı geçirimli elektron mikroskobu, dinamik ışık saçılımı spektrometresi ve zeta boyut ve potansiyel analizörü kullanılarak yapılmıştır. Enantiyomerik ayrımlar kapiler elektroforez cihazı kullanılarak, misel elektrokinetik kapiler kromatografi yöntemiyle yapılmıştır. Bu kromatografi sisteminde, SDS-L-Lys-Cu+2 misel-kiral selektör kompleksi ampisilinin enantiyomerik ayrımı için yalancı sabit faz olarak kullanılmıştır. Elektrokinetik koşullar optimize edildiğinde ampisilinin enantiyomerik olarak ayrımı gerçekleştirilmiştir. Ampisilinin elektrokinetik ayrımına pH' ın, SDS miktarının, uygulanan elektrik alanının, basıncın, organik çözücü oranının ve ampisilin enantiyomer oranlarının etkisi incelenmiştir. Hazırlanan yalancı sabit fazın gerçek örneklerdeki penisilin türevi antibiyotik olan ampisilinin enantiyomerik saflığının kontrolünde işe yarayabilirliğini kontrol etmek üzere ilaç olarak satılan Alfasilin eczaneden satın alınmış ve optimize edilen elektrokinetik koşullarda enantiyomerik saflık kontrol edilmiştir. Sonuç olarak; ampisilin bileşiğinin enantiyomerleri, kapiler elektrokromatografinin alt dalı olan misel elektrokinetik kapiler kromatografi ile ligand değişim mekanizmasının bir araya getirilmesi ile gerçekleştirilmiş ve enantiyomerik ayrım için optimum koşullar başarılı bir şekilde belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Ampisilin, enantiyomer, ligand değişimi, kapiler elektrokromatografi, misel elektrokinetik kapiler kromatografi, misel.