Toplumsal kalkınmanın ve sosyal sermayenin bilinmeyen aktörleri: Kadın odaklı sivil toplum kuruluşları
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MAİDE GÖK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NEVİN GÜNGÖR ERGAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tezin amacı 1990'lı yıllardan itibaren sosyoloji başta olmak üzere iktisat, yönetim bilimleri, hukuk gibi birçok sosyal bilimin üzerinde çokça durmaya başladıkları ve son yıllarda toplumlar arasındaki gelişmişlik farklarını açıklamak için kullanılan sosyal sermaye kavramını toplumsal kalkınma ve kadın odaklı sivil toplum kuruluşları bağlamında incelemektir. Sosyal sermayesi fazla olan toplumların daha fazla kalkındıkları, sosyal sermayenin bu anlamda değerli bir kaynak olduğu, bireye ve gruba amaçlarını gerçekleştirmede ve kapasitelerini artırmada katkı sağladığı ve katılım, ağlar, güven ve karşılık gibi unsurlardan oluştuğu düşünüldüğünde, bu çalışmada sosyal sermayenin en çok örgütsel düzende üretildiğini savunan sosyolojik bakış açısı esas alınmıştır. Bu çalışmada çalışma alanları Ankara, Çankırı, Trabzon ve Elazığ olarak belirlenmiştir. Çalışmada derinlemesine görüşme tekniği kullanılmıştır. Verileri değerlendirmek için ise MAXQDA nitel içerik analizi kullanılmıştır. On yedi kadın idareci ile görüşme yapılmıştır. Bu araştırma sonucunda kadın odaklı sivil toplum kuruluşlarının sosyal sermaye üretimine farklı oranlarda katıldıkları ve toplumsal kalkınmanın iktisadi, siyasi, toplumsal, kültürel ve kişisel boyutlarının her birinde faaliyetler gösterdikleri, program ve projeler tasarladıkları ve uyguladıkları görülmektedir. Kadının içinde yer aldığı kuruluşların toplumsal kalkınmaya yönelik amaçlarını gerçekleştirmede ve karşılaştıkları engelleri aşmada sosyal sermayenin çok önemli bir yere sahip olduğu görülmüştür. Bu çalışmada ağbağ çokluğunun ve çeşitliliğinin, güven ve katılım oranı arasındaki ilişkinin sosyal sermayenin oluşumunu göstermede yetersiz oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Ağbağların çokluğu kuruluşların bunlardan istifade edebildiğini ve bunlar üzerindeki kaynaklara ulaşabildiğini göstermemektedir ve her ağ aynı oranda sosyal sermaye üretmemektedir. Kadının içinde yer aldığı kuruluşlarda güven ve katılım arasındaki ilişki ise Putnam'in belirttiği gibi her zaman sosyal sermayenin göstergesi olarak kullanılamamaktadır. Zira kadının içinde yer aldığı kuruluşların güven bağlı olmayan bazı nedenlerden (üyelik aidatı, kuruluşların üyeliği durdurması gibi) dolayı da katılımı artırmaya gayret göstermedikleri görülmektedir. Bu çalışmanın Türkiye'de sivil toplum kuruluşlarının ne kadar iyi çalıştıkları ile ilgili ortaya çıkan tartışmalara, sosyal sermayenin kime yarar sağladığı ve nasıl üretildiği ile ilgili soruların yanıtlanmasına ve kadının sosyal sermaye üretiminde ve toplumsal kalkınmada görünmeyen emeğinin görünür kılınmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Sözcükler: Kadın, sosyal sermaye, sivil toplum kuruluşları, toplumsal kalkınma, güven, ağlar.