Modern ilaç taşıyıcı nano sistemler ve bu sistemlerin gama radyasyonuyla sterilizasyonu üzerinde çalışmalar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Nanoteknoloji ve Nanotıp A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FIRAT ŞAKAR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ASUMAN YEKTA ÖZER
Eş Danışman: SUNA ERDOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sterilizasyon, bir ürün içindeki ya da bir cisim üzerindeki yaşayan tüm mikroorganizmaların, hastalık yapıcı mantarlar, bakteriler, virüsler ve bunların sporları dahil, uzaklaştırılması veya öldürülmesi anlamına gelmektedir. Özellikle parenteral yolla verilecek ilaçların ve bunların uygulanması için kullanılan malzemelerin steril olması gerekmektedir. Konvansiyonel ilaçlar yanında günümüzde yaygın olarak kullanılmaya başlanan lipozom, niozom, sfingozom ve kitosan mikropartikülleri gibi ilaç taşıyıcı sistemlerin de steril olması gerekmektedir.Sterilizasyon için ısı ile (basınçlı buhar ve kuru hava), kimyasal ile (etilen oksit), ışınlarla (UV ve gama) ve aseptik ortamda süzme (filtrasyon) ile sterilizasyon gibi farklı yöntemler kullanılmaktadır. Bu yöntemlerden gama radyasyonuyla sterilizasyon özellikle ısı ile bozunan maddelerin sterilizasyonunda çok tercih edilen bir yöntemdir. Ancak bu yöntemle sterilize edilen maddelerin, gama radyasyonundan etkilenip etkilenmediğinin çok iyi incelenmesi gerekir. Bu nedenle öncesinde, esnasında ve sonrasında ışınlanan madde veya malzemelerin özelliklerinin, karakterizasyonlarının ve stabilitelerinin incelenmesi büyük önem taşımaktadır.Bu çalışmada lipozom, niozom, sfingozom ve kitosan mikropartikülleri farmakopenin önerdiği 25 kGy'de yapılan ışınlamalara ek olarak 10, 40 kGy'lik dozlarda ışınlanmışlardır. Hazırlanan ilaç taşıyıcı sistemlerin ışınlama öncesi ve farklı dozlardaki ışınlama sonrası fizikokimyasal (organoleptik), spektral (EPR, FT-IR, DSC, X-RD SWAXS), morfolojik (SEM) özellikleri incelenmiş, karakterizasyon çalışmaları [ortalama partikül büyüklüğü, zeta potansiyel, lipozomal fosfolipid miktarı tayini (lipozomlar için), şişme miktarı (kitosan mikropartikülleri için)] yapılmıştır; ayrıca 10, 25, 40 kGy dozlara ilave olarak mikrobiyolojik çalışmalar için daha düşük dozlar olan 2, 3, 5, 7.5 kGy'lik dozlarda ışınlama yapılmıştır ve mikrobiyolojik testler (SAL, sterilite) biyolojik testler (pirojenite) yapılmıştır.Yapılan çalışmalar sonucunda gama radyasyonuyla ışınlanmış sistemler içinde lipozomlarda en uygun formülasyon (L1 kodlu) (PL90H: DCP: CHOL) (7:1:2) formülasyonu, niozomlarda (N1 kodlu) (SUR II: DCP: CHOL) (7:1:2) formülasyonu, sfingozomlarda (S1 kodlu) (SFİNGOMİYELİN: DCP: CHOL) (7:1:2) ve kitosan mikropartiküllerinde (K2 kodlu) kitosan glutamat ve çözücü olarak distile su ile hazırlanan formülasyon olduğu gözlenmiştir. Tüm formülasyonlar değerlendirildiğinde radyorezistansı en yüksek bulunan formülasyonun (K2 kodlu) kitosan glutamat mikropartiküllerinin olduğu gözlenmiştir.Lipozom, niozom, sfingozom ve kitosan mikropartiküllerinin tüm ışınlama dozlarında zarar görmeden sterilize edilebildiği belirlenmiştir; (K1 kodlu) kitosan (mMW) mikropartikülleri için SAL dozunun 12.6 kGy, (K3 kodlu) kitosan klorür mikropartikülleri için SAL dozunun 24.7 kGy olduğu da ayrıca saptanmıştır. Tüm sistemlerin tüm ışınlama dozlarında apirojen ve steril olduğu görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Nanotıp, Kitosan Mikropartikülleri, Lipozom, Niozom, Sfingozom, Radyasyon, Sterilizasyon