Kronik böbrek yetmezliği olan hastalarda 5-D kaşıntı ölçeği'nin geçerlik-güvenirlik çalışması ve hastaların kaşıntı düzeyinin belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İç Hastalıkları Hemşireliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NEŞE ALTINOK ERSOY
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): İMATULLAH AKYAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma çok boyutlu kaşıntı ölçeği 5-D Itch Scale'in Türkçe geçerlik ve güvenirliğinin yapılması ve hemodiyaliz tedavisi alan kronik böbrek yetmezliği hastalarında kaşıntı düzeyinin belirlenmesi amacıyla iki aşamada metodolojik ve tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Ankara'da bulunan üç üniversite hastanesinin hemodiyaliz merkezlerinde tedavi gören kaşıntı semptomunu yaşayan hastalar oluşturmuştur. Araştırmanın birinci aşamasında 5-D Itch Scale'in Türkçe'ye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması 100 hasta üzerinde yapılmıştır. İkinci aşamasında geçerlik-güvenirliği test edilmiş ölçek güç analizi ile belirlenen 181 hastaya uygulanmış ve kaşıntı düzeyi belirlenmiştir. İlk aşamada verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler ve kapsam geçerliği için Davis Tekniği kullanılmıştır. İkinci aşamada bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi, Pearson korelasyon katsayısı ve farklılığın kaynaklandığı grupların tespitinde ise "Tukey" çoklu karşılaştırma testleri kullanılmıştır. Birinci aşamada, Kaiser-Mayer-Olkin test sonucunun 0,678 olduğu, Bartlett's Küresellik testi p değerinin 0,000 olduğu ve 5-D Kaşıntı Ölçeği için açıklanan toplam varyansın %70,284 olduğu bulunmuştur. Uygulanan güvenirlik analizi sonucunda 5-D Kaşıntı Ölçeği Cronbach's Alfa değeri 0,608 ve tekrar test ile ilk test arasındaki uyum Inter-Class Correlation Coefficient-ICC 0,936 olarak elde edilmiştir. İkinci aşamada kaşıntı prevalansı %49,1, 5-D Kaşıntı Ölçeği'nden alınan ortalama puan 13,97±4,11(maks.=25) ve çoğunlukla kaşıntı günde 6-12 saat ve orta şiddette yaşandığı saptanmıştır. Hastaların yarıdan fazlası kaşıntı sebebiyle uykuya dalmakta güçlük yaşadığını ve ara sıra uykudan uyandığını belirtmiştir. Kaşıntının en sık bildirildiği anatomik bölgelerin sırt, üst kol, göğüs ve karın bölgesi olduğu görülmüştür. Kaşıntı şiddeti ve ölçekten alınan toplam puan 65 yaş üzeri hastalarda istatistiksel olarak anlamlı yüksek olup, kaşıntı ve cinsiyet arasında anlamlı farklılık görülmemiştir. Çalışmada 5-D Kaşıntı Ölçeği kronik böbrek yetmezliği hastalarında geçerli-güvenilir olduğu saptanmıştır. Bu çalışma sonuçlarına dayanarak, ölçeğin, hemşirelerin semptomlara yönelik girişimlerini değerlendirmesinde, böbrek yetmezliği olan hastaların kaşıntı semptomunun değerlendirilmesinde ve klinikte yürütülen araştırmalarda kullanılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz, hemşirelik, kaşıntı, kronik böbrek yetmezliği, 5-D kaşıntı ölçeği.