Emperyal Rusya ve kutsal topraklara hac: Rus Ortodoks köylü hacılarla Kudüs'e seyahat (1912)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MELİKŞAH ARSLAN

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SAİME SELENGA GÖKGÖZ

Özet:

Bu çalışma, Kudüs ve civarına yapılan Rus hac seyahatlerini, Rusya'yı bu bölge ile kültürel ve dinî olarak birleştiren bağları kurmak ve 19. yüzyılla birlikte Rusya'nın, Osmanlı'nın Doğu Akdeniz havzasında yaşayan Ortodokslarına yönelik Pan-Ortodoks siyasetlerinin inşasında iletişim kanallarını oluşturmak bağlamında ele almıştır. Bu çerçevede, çalışmamız Rus hacıların Kutsal Topraklar'a seyahatlerinin bölgedeki Rus emperyal çıkarlarının ilerletilmesi bakımından araçsal rolünü ve bu durumun Osmanlı Devleti ile Çarlık Rusya'sının siyasî ve toplumsal ilişkilerine etki ve yansımalarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Rus hacıların toplumsal sınıflara göre dağılımı, seyahatlerin dönemsel yoğunluğu, Rus hacılığının kurumsal alt yapısının oluşmasında pay sahibi seçkin Rus hacılar ve Kudüs'te teşekkül eden Rus kurumlarının hac seyahatlerine katkılarından bahsedilerek 19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılın başı itibariyle nihayet Rus köylülerle birlikte kitleselleşen Rus hacılığının karakteristikleri üzerinde durulmuştur. Bu ise İngiliz seyyah ve The Times muhabiri Stephen Graham'in 1912 yılında bir grup Rus köylü hacıyla gerçekleşen yolculuğunu kaleme alan hac seyahatnamesi özelinde incelenmiştir. Öte yandan emperyal Rusya'nın devlet siyasetinde hac seyahatlerinin yönetimi sorunu ele alınmış, Rusya tebaasından Yahudi ve Müslüman hacıların Kutsal Topraklar'a (Kudüs, Mekke - Medine) seyahatleri de bu toplumsal hareketliliğin bir parçası sayılarak bölgeye yönelik emperyal Rus siyasetlerindeki yeri ve etkisi de sorgulanmıştır.