Yerel yönetimlerin evde bakım hizmetlerinde IoT sistemlerin entegrasyonu: Ankara Büyükşehir Belediye'si (ABB) örneği üzerinden bir model önerisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Hizmet A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA HAVSUT
Danışman: Reyhan Atasü Topcuoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dünya genelinde ve Türkiye'de yaşlı nüfusun artması, bakım hizmetlerinin sürdürülebilirliğini sosyal politika ve sosyal hizmet alanlarının temel gündemlerinden biri hâline getirmiştir. Değişen aile yapıları ve bakım sorumluluğunun büyük ölçüde ailelere, özellikle kadınlara yüklenmesi, mevcut bakım sistemlerindeki yapısal sorunları derinleştirmektedir. Bu durum, yerel yönetimlerin bakım hizmetlerinde daha etkin roller üstlenmesini zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda Nesnelerin İnterneti (Internet of Things – IoT) tabanlı teknolojiler, yaşlı bireylerin ev ortamında daha güvenli ve bağımsız yaşamalarını destekleyebilecek önemli araçlar sunmaktadır. Ancak bu teknolojilerin sosyal hizmet uygulamalarına entegrasyonu; etik ilkeler, mahremiyet, özerklik ve dijital eşitsizlik gibi çok boyutlu sorun alanlarını da beraberinde getirmektedir. Türkiye'de yerel yönetimler düzeyinde bu alandaki çalışmaların sınırlı olması, araştırmanın çıkış noktasını oluşturmaktadır. Bu tez çalışmasının amacı, yerel yönetimlerin evde yaşlı bakım hizmetlerinde IoT tabanlı teknolojilerin entegrasyonunu sosyal hizmet perspektifinden incelemek ve Ankara Büyükşehir Belediyesi (ABB) örneği üzerinden uygulanabilir bir entegrasyon modeli geliştirmektir. Araştırma, dijitalleşmenin yaşlı bakımında etik ve insan hakları temelli bir dönüşüm süreci olduğunu savunmaktadır. Araştırma nitel yöntemle tasarlanmış; literatür taraması, ABB evde yaşlı bakım hizmetlerinin durum çalışması ve SWOT analizi olmak üzere üç aşamada yürütülmüştür. Veri toplama sürecinde 12 yaşlı birey, 8 yaşlı yakını ve 7 profesyonel ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bulgular, evde yaşlı bakım hizmetlerinin büyük ölçüde reaktif bir yapıya sahip olduğunu ve IoT tabanlı önleyici uygulamaların yeterince kullanılmadığını göstermektedir. Katılımcıların teknolojiye yönelik yaklaşımlarında temkinli bir tutumun hâkim olduğu; algılanan fayda arttıkça teknoloji kabulünün yükseldiği tespit edilmiştir. Profesyoneller, IoT sistemlerinin bakım yükünü azaltma potansiyeline dikkat çekmekle birlikte, kurumsal altyapı ve eğitim eksikliklerini sınırlılık olarak vurgulamıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda ABB özelinde, sosyal hizmet ilkeleriyle uyumlu bir IoT entegrasyon modeli önerilmiştir. Model; düşme ve acil durum yönetimi, günlük yaşam destekleri ve tele-sağlık izlem bileşenlerinden oluşmaktadır. Çalışma, yerel yönetimlere yönelik etik ve sosyal hizmet odaklı bir yol haritası sunmaktadır.