65 yaş üzeri kemoterapi alan kanser hastalarının semptom, semptom kümelemesi ve fonksiyonel durumlarının değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İÇ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NERMİN KÖK

Danışman: İmatullah Akyar

Özet:

Bu tanımlayıcı çalışmanın amacı, kanser tanısı ile kemoterapi tedavisi alan yaşlı bireylerin tedaviye ilişkin yaşadığı semptomların, semptom kümelerinin ve fonksiyonel durumlarının değerlendirilmesidir. Araştırma, ayaktan kemoterapi ünitesi, hematoloji ve onkoloji servislerinde kemoterapi tedavisi alan 65 yaş ve üzeri 90 hasta ile 1 Ekim 2018-30 Nisan 2019 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Veriler Tanıtıcı Bilgiler Formu, Memorial Semptom Değerlendirme Ölçeği (MSDÖ), ECOG Performans Ölçeği, Karnofsky Performans Skalası ve Fonksiyonel Yaşam Ölçeği (Kanser) ile 1.kürden sonraki her kürün başında olmak üzere toplam beş kür toplanmıştır. Tedavi boyunca hastalarda ortalama 12,06±4,39 semptom görülmüş, tüm kürlerde en çok yaşanan semptomlar halsizlik ve ağız kuruluğu ile 1. kürde cinsel istek/aktivite ile ilgili sorunlar ve bulantı, 2., 3. ve 4. kürde saç dökülmesi, 5. kürde el/ayaklarda uyuşukluk/karıncalanma olmuştur. Kür sayısı arttıkça semptomların sıklığı, şiddeti ve sıkıntı verme düzeyi artmıştır. Araştırmada 4 semptom küme bulunmuş, "bulantı, kusma, ağrı, kendini üzgün hissetme, endişelenme, şişkinlik hissi" semptomları beş kürdeki tüm kümelerde yer almıştır. Hastaların 5 kür boyunca Karnofsky Performans Skalası ortalama puanı 79,1±12,4 (50-100), ECOG Performans Ölçeği ortalaması 1,36±0,67 (0-3)'dir. Hastaların Fonksiyonel Yaşam Ölçeği toplam puan ortalamaları kürler ilerledikçe istatistiksel olarak anlamlı şekilde azalmış, sosyal fonksiyonlar alt boyutunda değişim olmamıştır. Semptom şiddeti ile Fonksiyonel Yaşam Ölçeği toplam puanı ve fiziksel fonksiyonlar, psikolojik fonksiyonlar ve gastrointestinal semptomlar alt boyutları arasında ve MSDÖ toplam puan ile Fonksiyonel Yaşam Ölçeği toplam puanı arasında negatif yönlü, orta şiddette anlamlı korelasyon saptanmıştır. Kürlere göre MSDÖ ve Fonksiyonel Yaşam Ölçeği arasında tüm kürler için negatif yönde anlamlı korelasyon saptanmıştır. Kemoterapi tedavisi alan yaşlı bireylerin fonksiyonel durumlarının desteklenmesi ve etkili semptom yönetimi için yakından izlenmesi önerilmektedir.