İstilacı bir drosophilid türü olan Zaprionus tuberculatus'un doğal popülasyonlarında nörosensör kılların dar-anlamlı kalıtsallığının gösterilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖZGE SEZER

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ERGİ DENİZ ÖZSOY

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, model organizma olarak kullanılan Drosophila melanogaster?in uzak akrabası ve istilacı bir Drosophilid türü olan Zaprionus tuberculatus?un doğal popülasyonlarında abdominal sternitler üzerinde bulunan, duyu işlevine sahip kılların sayısının değişkenliği, dar anlamlı kalıtsallığı ve evrimleşebilirliği araştırılmıştır. Kullanılan popülasyonlar Türkiye?nin Adana ilinin dört farklı yüksekliğinden toplanarak izodişi soylar şeklinde 12. kuşağa kadar laboratuvar ortamında yetiştirilmiştir. Zaprionus tuberculatus dişilerinde A2, A3, A4, A5, A6 ve A7 sternitleri; erkeklerinde ise A2, A3, A4 ve A5 sternitleri üzerinde kıl bulunur. Her popülasyondan 10?ar izodişi soy hattı kullanılarak yapılan deneylerde, herbir soy hattından 10 dişi ve 10 erkek bireye ait kıl sayıları bahsedilen sternitler için stereomikroskopla sayılarak belirlenmiştir. Popülasyonların her birinde her iki eşey için de sternitler arasında anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir. Tüm popülasyonlarda en fazla kıl sayısına sahip sternitin dişilerde A3, erkeklerde ise A5 sterniti; en az kıl sayısına sahip sternitin dişilerde A7; erkeklerde ise A2 sterniti olduğu belirlenmiştir. Dişilerde abdomen sonuna doğru sternitler üzerinde bulunan kıl sayısı giderek azalırken, erkeklerde ise artmaktadır ve bu örüntü dört popülasyonda da korunmaktadır. Popülasyon çiftleri arasındaki yüksek anlamlı Pearson korelasyon katsayıları da bu veriyi desteklemektedir. Herbir sternit için hesaplanan en yüksek varyasyon katsayıları (CV) da her iki eşeyde de en az kıl sayısına sahip sternitte gözlenmiştir. Bu durum, gelişimsel kanalizasyonun düşük olmasıyla ilgili olabilir. Tür için hesaplanan dar-anlamlı kalıtsallık (h2) değerlerinin (dişilerde 0,202 ve erkeklerde 0,256) daha önce D. melanogaster?le yapılan çalışmalarla karşılaştırıldığında görece düşük olması Z.tuberculatus?ta kıl sayısını etkileyen genlerdeki seçilim baskısının bir sonucu olabilir. Tür için hesaplanan evrimleşebilirlik (IA) değerlerinin (dişilerde 0,0037 ve erkeklerde 0,0049) ise Drosophila?da hesaplanan değerlere oldukça yakın olmasının bu iki türde kıl sayısı için evrimsel korunmuşluğun bir göstergesi olduğu düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Zaprionus tuberculatus, abdominal kıl sayısı, dar-anlamlı kalıtsallık, evrimleşebilirlik.