LİSE ÖĞRENCİLERİNİN 21. YÜZYIL BECERİLERİNİN ÖĞRENCİ TÜKENMİŞLİĞİ VE OKUL BAĞLILIĞI İLE İLİŞKİSİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİBEL KAYA
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MURAT ÖZDEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, Ankara ili Çankaya ilçesinde bulunan resmi ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin 21. Yüzyıl becerilerinin, tükenmişlik yaşantıları ve okul bağlılıklarıyla ilişkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda, öğrencilerin 21. Yüzyıl becerilerinin, tükenmişliklerinin ve bağlılıklarının demografik değişkenlere göre ortaya çıkan farklılıkları, öğrencilerin 21. Yüzyıl becerileri, tükenmişlik ve bağlılık ilişkisi, 21. Yüzyıl becerilerinin öğrenci tükenmişliği ve okul bağlılığının bir yordayıcısı olup olmadığı belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modelinin kullanıldığı betimsel bir araştırmadır. Araştırma evreni, Ankara ili Çankaya ilçesinde resmi ortaöğretim okullarında öğrenim gören 9. 10. 11. ve 12. sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklem büyüklüğü, basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile 380 olarak hesaplanmıştır. Araştırmaya 19 okuldan 2017 öğrenci dahil edilmiştir. Araştırmada araştırmacı tarafından geliştirilen 21. Yüzyıl Becerileri Ölçeği, Kutsal (2009) tarafından Türkçe' ye uyarlanmış olan Maslach Tükenmişlik Ölçeği-Öğrenci Formu ve Kutsal (2009) tarafından Türkçe'ye uyarlanan Ultrecth Okul Bağlılığı Ölçeği kullanılarak veri toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 20.0 programında aritmetik ortalama, standart sapma gibi betimsel istatistikler, T Testi, ANOVA, Regresyon ve Pearson Korelasyon analizleri kullanılarak işlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, Ortaöğretim öğrencilerinin 21. yüzyıl becerilerine yüksek düzeyde sahip olduğu saptanmıştır. Kız öğrencilerin erkek öğrencilere oranla 21. yüzyıl becerilerine daha yüksek düzeyde sahip oldukları, 21. yüzyıl becerilerinin yaş ve sınıf düzeyi değişkenlerine göre farklılık göstermediği, anne ve babanın eğitim düzeyinin 21. yüzyıl becerileri ile anlamlı bir ilişki içinde bulunduğu saptanan diğer sonuçlardır. Araştırmada ayrıca Ortaöğretim öğrencilerinin orta düzeyde tükenmişlik yaşadıkları, tükenmişliğin cinsiyet, yaş, sınıf düzeyi, okul türü, anne baba eğitim düzeyi ve aile gelir düzeyi değişkenlerine göre farklılık gösterdiği saptanmıştır. Kız öğrencilerin daha çok tükendikleri, yaş ve sınıf büyüdükçe tükenmişliğin arttığı, tükenmişliğin okul türlerine göre farklılık gösterdiği, anne ve baba eğitim düzeyi ile aile gelir düzeyi arttıkça tükenmişliğin arttığı saptanmıştır. Bağlılık boyutunda öğrencilerin orta düzeyde okul bağlılığına sahip oldukları, kız öğrencilerin daha yüksek bağlılığa sahip oldukları, yaş büyüdükçe bağlılığın azaldığı, öğrencilerin 11. ve 12. Sınıflarda daha az okul bağlılığına sahip oldukları, okul türlerine göre bağlılığın farklılık gösterdiği, anne ve baba eğitim düzeyi düşük olan öğrencilerin daha yüksek okul bağlılığına sahip oldukları, aile geliri arttıkça bağlılığın azaldığı hesaplanmıştır. Öğrencilerin 21. Yüzyıl becerileri ile tükenmişlikleri arasında negatif yönde, orta düzeyde, 21. Yüzyıl becerilerinin okul bağlılığı ile arasında anlamlı pozitif yönde orta düzeyde, okul bağlılığı ile tükenmişlik arasında negatif yönde yüksek düzeyde bir ilişki olduğu saptanmıştır. Ayrıca, 21. yüzyıl becerilerinin öğrencilerin tükenmişliklerinin ve bağlılıklarının bir yordayıcısı olduğu hesaplanmıştır. Araştırma sonuçlarına dayanarak eğitim örgütlerinde 21. Yüzyıl becerilerinin ve okul bağlılıklarının güçlendirilmesi ve öğrenci tükenmişliğinin azaltılmasına dönük önerilerde bulunulmuştur.