Sağlıklı beslenme ve besin etiketi okuma eğitimlerinin ortaokul öğrencilerinin besin tercihlerine etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme ve Diyetetik A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Saliha Kaleli
Danışman: Zehra Büyüktuncer Demirel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Besin etiketleri, bireylerin besin tercihlerini etkileyebilen beslenme eğitim araçları olarak kabul edilmektedir. Çalışmalar, besin etiketlerindeki bilgilerin etkin bir şekilde kullanılamadığını göstermektedir. Okul temelli eğitim programların uygulanması çocuklarda besin etiketlerinin daha etkin kullanımını ve sağlıklı besin seçiminin teşvikini sağlayabilir. Bu çalışmada öğrencilere sağlıklı beslenme ilkeleri ve besin etiketi üzerinde yer alan bilgilerin etkinkullanımı konularında eğitim verilerek, öğrencilerin besin tercihlerindeki değişimlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma kısa ve uzun dönem izlem içeren bir müdahale çalışmasıdır. Çalışmaya biri çalışma grubu diğeri kontrol grubu olarak seçilen iki farklı okuldan 60 öğrenci olmak üzere toplam 120 öğrenci dahil edilmiştir. Çalışma grubu öğrencilerine 4 hafta boyunca haftada iki saat sağlıklı beslenme ve besin etiketi okuma eğitimi verilmiştir. Eğitimin kısa dönem etkinliği eğitimin tamamlanmasından hemen sonraki hafta; uzun dönem etkinliği ise eğitimin tamamlanmasından 8 hafta sonra geliştirilen anketin tekrar uygulanması ile değerlendirilmiştir. Çalışma grubunda yer alan öğrencilerin velilerinin beslenme bilgi düzeyleri ve çocuklarının beslenme ile ilgili değerlendirmeleri kaydedilmiştir. Kontrol grubu öğrencilerine hiçbir müdahale yapılmamış olup çalışma grubu öğrencileriyle aynı dönemlerde anketlerin uygulanması sağlanmıştır. Katılımcıların beslenme durumları besin tüketim sıklığı, 24 saatlik besin tüketim kaydı ve bazı antropometrik ölçümler ile değerlendirilmiştir. Çalışma grubunda yer alan öğrencilerin besin etiketi üzerindeki bilgileri kullanma durumlarında kontrol grubu ile karşılaştırıldığında eğitimi izleyen kısa ve uzun dönemlerde (%16.6,%11.6) önemli düzeyde artış olduğu saptanmıştır (p=0.000). Verilen eğitim sonrasında öğrencilerin tamamının (%100) ambalajlı ürünlerin üzerindeki besin etiketlerini okumaya başladıkları ve bu davranışları uzun dönemde (%96.7) de sürdürdükleri saptanmıştır (p=0.000). Besin etiketlerinde yer alan ürünün enerji ve besin ögesi içeriklerine yönelik bilgilerin kullanımında kısa dönemde %73.4'lük, uzun dönemde %60.0'lık artış saptanmıştır (p=0.000). Eğitim sonunda beslenme ve besin etiketi okuma eğitimlerinin çocukların besin tercihlerinin etkilediği gösterilmiştir. Hem kısa hem uzun dönemde her gün süt, tam tahıllı ekmek, sütlü tatlı-dondurma, taze meyve suyu tüketenlerin önemli oranda arttığı saptanmıştır (p<0.05). Beslenme eğitimleri okul çağı çocuklarının sağlıklı beslenmelerini sağlayabilmek açısından önemli müdahalelerdir. Bu durumda öğrencilere sağlıklı beslenme eğitimlerinin verilmesi önem taşımaktadır.