Esnek üretim sistemlerinin süreç tabanlı petri ağları ile modellenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Endüstri Mühendisliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ KOÇ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MURAT CANER TESTİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Esnek üretim sistemleri, çağdaş imalat sistemleri arasında yeni bir rekabet gücü olarak görülmektedir. Ne var ki bu sistemler; üreticiye sunduğu bir çok avantajla birlikte, planlama ve modelleme aşamasında oldukça karmaşık çözümleme yöntemlerini beraberinde getirmiştir. Yapılan çalışmada bir esnek üretim sistemi ele alınmış, bunun modellenmesi hususunda iki farklı yaklaşımın birleştirilmesi gerçekleştirilmiştir. Bu birleştirmede nesne odaklı modelleme yöntemi ve süreç tabanlı Petri Ağları kullanılarak bazı avantajlar elde edilmiştir. Nesne odaklı modelleme yöntemi, ilgilenilecek her süreci birimsel düzeyde ele alarak; süreçlerin belirlenen ana hat üzerinden ihtiyaca göre eklenip çıkarılabilmesi temeline dayandırılmıştır. Bu sayede, esnek üretim sistemi modeline yeniden ayarlanabilirlik özelliği katılması amaçlanmıştır. Her hangi bir esnek üretim sisteminde kullanılacak alt süreçler, sınıflar halinde gruplandırılmış ve alt süreçlere ortak modelleme yapıları atanmıştır. Modelleme yapıları oluşturulurken süreç tabanlı Petri Ağları'ndan faydalanılmıştır. Çalışmada esnek üretim sistemleri ve Petri Ağları üzerine geniş bir literatür araştırması yapıldıktan sonra bu iki yaklaşımın nasıl birleştirilebileceği ortaya konmuş ve daha önce yapılmamış bir çalışma olarak süreç tabanlı Petri Ağları ile nesne odaklı modelleme yöntemi senkronize edilip yeni bir yaklaşım geliştirilmiştir. Öne sürülen yaklaşımda, bir esnek üretim sisteminin modellenebilmesi için gereken adımlar belirlenmiştir. Sıralanan bu adımların hayata geçirilebilmesi için "1AXYZ nesne sınıflandırması gösterimi" ve "süreç tabanlı Petri Ağları'nın 101 notasyonu" olmak üzere iki gösterim tekniğinden faydalanılmıştır. 1AXYZ nesne sınıflandırması gösterimine göre bütün süreçler "operasyonlar" başlığı altında birleştirilmiş ve her sınıf alt sınıflarıyla birlikte kodlama yapılarak bireyselleştirilmiştir. Başka bir deyişle; bu gösterim tekniğine göre her bir süreç kendine özgü bir kodla tanımlanmıştır. Bu sayede sisteme katılmak istenen her süreç önceden bilinebilecek, listelenebilecek ve modelleme yapacak tasarımcının işini kolaylaştıracaktır. Aynı zamanda bu gösterim tekniğiyle, sisteme birimsel alt elemanlardan oluşan bir görünüm kazandırılarak model tasarlama sürecine yeniden ayarlanabilirlik özelliği getirilmiştir. Bu anlayışla modelin esneklik kabiliyetinin artacağı hedeflenmiştir. Süreç Tabanlı Petri Ağları'nın 101 notasyonu ile de sınıflara ayrılmış süreçler için ortak bir gösterim mantığı oluşturulmuş ve bu mantık iki aşamada ele alınmıştır. Bunlardan birincisi ana hat düzeyinde süreç tabanlı Petri Ağları'nın 101 notasyonu, diğeri ise istasyon düzeyinde süreç tabanlı Petri Ağları'nın 101 notasyonudur. Bu sayede tasarımcıya modelleme aşamasında, imalathaneyi tanıtan bir modelin nasıl ortaya konacağı belirtilmiş ve imalathane içerisindeki istasyonlar seviyesinde gerçekleştirilen işlemlere ana hat modeli içerisinde nasıl yer verileceği gösterilmiştir. Daha sonraki aşamada bu iki gösterim esnek üretim sistemlerine uyarlanabilen tarzda birleştirilip, tasarımcıya tasarlayacağı sistemi böyle bir yoldan da modelleyebileceği tavsiyesinde bulunulmuştur. Önerilen bu yöntemler, literatürden alınan örnek bir esnek üretim sistemine uyarlanmış ve modellenen sistem üzerinden, modelleme aşamasında karşılaşılan zorluklara, bu zorluklara ait çözüm önerilerine ve bu çalışmanın geliştirilebilir olduğunun vurgulanması amacıyla gelecekte yapılabilecek çalışmalara yer verilmiştir.