Eine literaturdidaktische Untersuchung am Beispiel des DaF-Lehrwerks EM NEU
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yabancı Diller Eğitimi A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Almanca
Öğrenci: EYLEM OTUZ
Danışman: Dalım Çiğdem Ünal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mevcut çalışma yabancı dil olarak Almanca derslerindeki edebi metinlerin ve uygulamalarının önemini ele almaktadır. Çalışmada "em neu" isimli Almanca ders kitabının analiziyle ilişkilendirilen bir yazın öğretimi incelemesi gerçekleştirilmektedir. Bu çerçevede "em neu" isimli ders kitabında yer alan yazın metinleri incelenmiştir. İlk olarak ders kitabı araştırmalarına ve teorilerine yönelik bir kuramsal bakış gerçekleştirilmiştir. Daha sonra yabancı dil öğretiminde edebi metinler açısından araştırmaların durumuna kısaca değinilmiştir. Bu bağlamda ders kitabı ve edebiyat kavramları ele alınmış, ayrıca "em neu" Brückenkurs, "em neu" Hauptkurs ve "em neu" Abschlusskurs adlı ders kitapları ağırlıklı olarak içerdikleri edebi metinler açısından analiz edilmiştir. Son olarak "em neu" Hauptkurs ders kitabında yer alan edebi metinlere yönelik alıştırmalar incelenmekte ve ders uygulaması değerlendirilmektedir. Dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi'nde öğrenim gören Alman Dili Eğitimi öğrencileri tarafından yapılmış olan alıştırmalar bu tez çalışmasında araştırılmaktadır. Bu araştırma üniversite öğrencilerinin edebiyat odaklı alıştırmaları iyi yapıp yapamadıklarını tespit etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada niceliksel ve niteliksel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Bu bağlamda alıştırmaların değerlendirilmesi "iyi" (beklentileri yüksek nitelikte karşılıyor), "orta" (beklentileri karşılıyor) ve "kötü" (beklentileri karşılamıyor) olmak üzere üç kategori halinde gerçekleştirilmiştir. Bu üç kademeli değerlendirme analizi iyi, orta, kötü sıralamasını baz almaktadır. "Em neu" Hauptkurs adlı ders kitabında yer alan edebiyat odaklı alıştırmalara yönelik sonuçlar mutlak rakamsal ya da yüzdesel değerler olarak verilmiş, öğrencilerinin iyi, orta ve kötü nitelikli alıştırma incelemeleri örneklerle açıklanıp ve yorumlanmıştır. "Em neu" Hauptkurs için edebi metinlerine yönelik alıştırma çalışmalarının bulguları şunları ortaya koymaktadır: "iyi" kategorisindeki değerlendirme verileri, alıştırmaların özellikle 2. ünitedeki "Die gerettete Zunge" ve 3. ünitedeki "Berlin! Berlin!" konularına yönelik olarak beklentileri büyük ölçüde karşılamaktadır. Alıştırmalar öğrenciler tarafından genel olarak ayrıntılı ve uygun nitelikte doğru bir şekilde yapılmıştır. Öğrenci grubu öğretim ve öğrenim sürecinin başında yeterli derecede temel bilgiler ortaya koymuştur. "İyi" yapılmış alıştırmalar, 2. ünitedeki "Die gerettete Zunge" için %38'lik bir oran, 3. ünitedeki "Berlin! Berlin!" için %44'lük bir oran sergilemektedir. Toplamda alıştırmaların %31,6'sı "iyi" yapılarak beklentileri karşılamıştır. "Orta" kategorisindeki değerlendirme verileri 1. ünitedeki "Das Ideal" için %34 oranındadır. Verilen alıştırmalar genel itibariyle anlaşılmış, ancak kısmen çözülmüştür. İlerleyen ünitelerde ise beklentileri orta düzeyde karşılayan alıştırmalar giderek azalmıştır. Alıştırmaların toplamda %22,5'i beklentileri orta derecede karşılamıştır. %45,8'lik bir oran ile alıştırmaların neredeyse yarısının beklentileri karşılamayacak nitelikte olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca ünitelerin ilerledikçe öğrenciler tarafından "kötü" bir şekilde çözümlenmiş alıştırmaların sayısı da giderek artmıştır. "Kötü" kategorisindeki değerlendirme verileri özellikle 5. ve 7. ünitelerdeki yazın metinlerine yönelik alıştırmaların eksik bir şekilde yapıldığını göstermektedir. 5. ünitedeki "Briefe in die chinesische Vergangenheit" başlıklı konu alıştırmalarının değerlendirilmesine yönelik yüzdesel ifade %63 ve 5. ünitedeki "Der Fisch" başlıklı konu alıştırmalarının değerlendirilmesine yönelik yüzdesel ifade de %49 olmuştur. 7. ünitedeki "Halb zwei" başlıklı konu alıştırmalarının değerlendirilmesine yönelik yüzdesel ifade %55 olmuştur. Bu durum, ders kitabı ile yapılan öğretim sürecinin sonunda öğrencilerin temel bilgilerinin alıştırmaları iyi bir şekilde yapabilmeleri için yeterli olmadığını göstermektedir. Genel olarak bakıldığında, alıştırmaların başarılı bir şekilde çözümlenmesi mümkün olmamıştır. Farklı ünitelere yönelik beklentileri karşılama derecesi incelendiğinde, % 45,8 ile "kötü" kategorisinin birinci sırada, % 31,6 ile "iyi" kategorisinin ikinci sırada ve "orta" kategorisinin de % 22,5 ile üçüncü yani son sırada olduğu görülmektedir. Sonuçlar "em neu" Hauptkurs ders kitabının ünitelerinde yer alan alıştırmaların Hacettepe Üniversitesi öğrencileri tarafından ideal beklentileri karşılamayacak şekilde yapılmış olduklarını göstermektedir. Çoğu öğrencide temel bilgilerin mevcut olmadığı göze çarpmaktadır. Öğrencilerin ancak küçük bir kısmı sağlam temel bilgiye sahiptir. Alıştırmalar yaratıcı/özgür ifade ve köklü/konusal bilgi ve dil hakkında uygun bilgiyi kullanabilmeyi gerektirdiği, ancak bu bilgilerin öğrencilerin genelinde bulunmadığı gözlemlenmiştir: Sonuç olarak çoğu alıştırma belli bir dereceye kadar/ancak çözümlenebilmiş ya da neredeyse çözümlenemeyecek nitelikte olmuştur. Bu durumda alıştırmalar ancak parçalar halinde veya eksik bir şekilde yapılmıştır ve dile yönelik eksik bilgiler sebebiyle kısmen anlaşılmamış ve yapılmamıştır. Bu durumun öğrencilerin Almanca metinlere yönelik okuma alışkanlıklarının olmamasından kaynaklandığı düşünülebilir. Öğrenciler genel olarak ders kitaplarındaki edebi metinli alıştırmalara eğilim göstermemişlerdir. "Em neu" Hauptkurs ders kitabında edebi metinlere yönelik açık yapılı alıştırmalarla karşılaşılmaktadır ve bunları başarılı bir biçimde yapabilmek için Alman dilini yerinde kullanmaya yönelik yetenek ve beceriye sahip olunmalıdır. Bu çalışmada, "em neu" Hauptkurs ders kitabındaki yazın metinlerinin kullanılmasının ve alıştırmaların yapılmasının bir sorun yaratmayacağı ve fayda sağlayacağı varsayımından yola çıkılmıştı. Bu doğrultuda öğrencilerin dil bilgisinin gelişmesine ve dört becerinin geliştirilmesine olumlu katkı sağlamaları gerekirdi. Ancak sonuçlar öğrencilerin alıştırmaları yaparken daha çok başarısız olduklarını göstermektedir. Bu doğrultuda "em neu" Hauptkurs ders kitabının Hacettepe Üniversitesinin öğrencileri için çok uygun olmadığı görülmüştür çünkü "em neu" Hauptkurs ders kitabı -öğrencilerde aslında bulunmayan- temel ve ön bilgilerin bulunduğundan yola çıkılarak yazılmıştır. Çalışmanın sonuç bölümünde Almanca öğretenlere ileride yazın metinlerinin yabancı dilde nasıl kullanılacağına ve uygulanacağına dair öneriler sunulmaktadır.