Çalışanların alaycı davranışları: Örgütsel muhalefet ve hedef odaklılığın etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SENA MELİS DİKMEN
Danışman: Anıl Boz Semerci
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın temel amacı, çalışanların sergilediği alaycı iletişim biçimlerinin ortaya çıkışında, örgütsel bağlamda sergilenen muhalefet türleri ile bireysel hedef odaklılık biçimlerinin nasıl bir etkileşim içinde olduğunu açıklamaktır. Çalışmada, çalışanların örgütsel süreçlerde yaşadıkları olumsuzluklara karşı geliştirdikleri dolaylı muhalefet biçimlerinin (yatay ve yer değiştirmiş muhalefet) alaycı davranışlara nasıl zemin hazırladığı, bireyin başarı güdüsüne dayalı hedef odaklılığı çerçevesinde ele alınmıştır. Bu bağlamda, performans hedef odaklılığın dolaylı muhalefet türleri olan yatay ve yer değiştirmiş muhalefet üzerindeki etkisi ile bu türler aracılığıyla alaycı davranışlara yönelim üzerindeki dolaylı etkisi test edilmiştir. Başka bir ifadeyle, bireylerin başarılarını başkalarına kanıtlama veya başarısızlıktan kaçınma güdüsüyle şekillenen hedef odaklılıklarının, doğrudan ifade edilemeyen ya da yer değiştirilmiş muhalefet biçimlerine yol açtığı; bu biçimlerin de alaycılığı bir iletişim stratejisi olarak tetikleyebileceği öne sürülmüştür. Araştırma, Türkiye'de çeşitli sektörlerde çalışan 250 kişiden toplanan verilerle yürütülmüştür. Veriler SPSS 27 ve AMOS 22 programlarıyla analiz edilmiş; doğrulayıcı faktör analizi, güvenilirlik analizi, korelasyon, regresyon ve çoklu grup yol analizleri uygulanmıştır. Sonuçlar, performans hedef odaklılığın, dolaylı muhalefet türleri aracılığıyla alaycı iletişim üzerinde anlamlı dolaylı etkiler yarattığını göstermiştir. Bu bulgular, hedef yöneliminin yalnızca motivasyonel değil, aynı zamanda örgüt içi iletişim ve duygusal tepkiler üzerinde de belirleyici olduğunu göstermektedir. Araştırma, alaycılığı dinamik, bağlama duyarlı bir örgütsel davranış biçimi olarak değerlendirmektedir.