Türk dünyası mitolojik destanları ile Kalevala Destanı üzerine mukayeseli bir araştırma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ OSMAN ABDURREZZAK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ÖZKUL ÇOBANOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, kapsamı, önemi ve yöntemi konusunda bilginin verildiği birinci bölüm giriş kısmında ayrıca araştırmanın temelini oluşturan Türk Dünyası Mitolojik Destanları ve Kalevala Destanının yapısal özellikleri hakkında da açıklama yapılmıştır. Destancılık geleneği içerisinde icracı, icra şekli, destanların konuları hakkında ve Altay, Tıva,Hakas, Şor, Başkurt, Saha (Yakut), Kazak, Kırgız sahalarında verilen bilgilerin yanında Kalevala destanının icra şekli, milli kimlik, dil birliği, Kalevala destanından esinlenmelerin sosyal hayata yansımaları hakkında açıklamalara yer verilmiştir. Ayrıca Kalevala'nın Finceden Türkçe ve İngilizceye yapılan çevirilerinden örnekler verilerek bu çalışmada Kalevala'nın Türkçeye çevirisinin neden tercih edildiği de belirtilmiştir. İkinci bölümde çalışmanın kavramsal temelini oluşturmak için mit, mitoloji, des-tan, motif, kült ve tip üzerine tanımlamalar yapılarak bir sonraki bölümlere temel oluşturulmuştur. Üçüncü bölümde çalışmada incelenen destanlar arasındaki benzerlikler motif, tip ve kült bağlamında incelenmiştir. Motifler mitolojik, hayvan motifler, sosyal hayatla ilgili ve sihir/büyü ile ilgili motifler olmak üzere dört alt başlık altında toplanıp her bir başlığın altında motifler ayrı ayrı ele alınmıştır. Bunun yanında tip ve kültlerlerde alt başlıklar halinde detaylı bir şekilde incelenmiştir. Dördüncü bölümde ise motif, tip ve kült olarak destanlar arasındaki farklılıklar belirtilmiştir. Çalışmada motiflerin analizi yapılırken Motif İndeks'ten de yararla-nılarak motif gruplarının neler olduğu ortaya konulmuştur. Destan icra ortamı ve icra şekli hakkında da bilgi verilerek sözlü kompozisyon teorisi ile açıklık getirilmiştir. İcranın yapılışında uygulanan yöntemler ve icra ortamlarının performansa etkisi açıkça belirtilmiştir. Sonuç olarak farklılıklardan çok benzerliklerin yer aldığı ve kültür benzeşmelerinin aynı dili konuşma ile değil, göçebe hayatın sonucu olarak sürekli etkileşim halinde olmayla ilişkili olduğu ortaya konulmuştur ve sonuç kısmından sonra çalışmada yararlanılan kaynaklar eklenmiştir. Anahtar Sözcükler Türk Dünyası, Kalevala, mitolojik destan, motif, kült, tip.