KARAMANOĞULLARI-OSMANLI SİYASİ VE KÜLTÜREL İLİŞKİLERİ: NİĞDE AK MEDRESE
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATİH KUYUCUOĞLU
Danışman: Nermin Şaman Doğan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Niğde'de bulunan Ak Medrese Karamanoğulları Beyliği döneminde inşa edilmiş bir yapıdır. Medrese, Niğde şehrinde tarihi kent dokusu içinde, İç Kalenin sur duvarları dışında inşa edilmiştir. Bazı kaynaklarda "Medresetü'l Beyza" ve "Ak Medrese" adlarıyla da anılmaktadır. Bu isim kapı çevresinde bulunan mermerin beyazlığından gelmektedir. Yapının adı, bazı kaynaklarda ise banisine izafeten Ali Bey Medresesi diye geçmektedir. Medresenin inşa kitabesi ve vakfiyesi bulunmaktadır. Medresenin kitabe ve vakfiyesinden banisi öğrenilmektedir. Yapının banisi, Osmanlı padişahı Murad Hüdavendigar'ın kızı Nefise Sultan/Melek Hatun ile Karamanoğlu Alâeddin Ali Bey'in evliliğinden olan küçük oğlu Ali Bey'dir. Ali Bey, Karamanoğlu hükümdarı Mehmet Bey'in kardeşi ve Niğde emiri, hâkimi olarak karşımıza çıkmaktadır. Medrese Ali Bey'in abisine tabi olarak Niğde Meliki olduğu dönemde 1409-1410 yılında yaptırılmıştır. Niğde Ak Medrese açık avlulu, iki eyvanlı ve iki katlı plan tipindedir. Yapı 22.50 X 24.00 m. ölçülerinde simetrik bir düzenleme gösterir. Kuzey/ön cephe yapının en hareketli bölümü ve bezemenin yoğunlaştığı bölümdür. Medresenin çift katlı plan şeması ön cephenin kurgusuna da yansımıştır. İki katlı olarak düzenlenen cephede, eksende mukarnas kavsaralı taç kapı ile üst seviyede galerili bir düzenleme görülür. Cephenin eksenindeki taç kapı ve iki yanına yerleştirilen üst seviyedeki galeriler ön/giriş cephesini oluşturur. Taç kapı hem dışa taşkın hem de beden duvarlarından yüksek tutularak giriş vurgulanmıştır. Medresenin sivri kemerli taç kapısı, kuzey cephedeki galeri düzenlemesi ve zengin bezeme öğeleri inşa edildiği dönemde yenilikçi bir anlayışın manifestosu olarak karşımıza çıkmaktadır. Anahtar sözcükler: Karamanoğulları, Niğde, Ali Bey, Ak Medrese, Etkileşim.