1999 Marmara depremlerinin etkilerinin travma sonrası gelişim modeli çerçevesinde değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA ÇAPAR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SAİT ULUÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Oldukça stresli yaşam olaylarıyla müdcadelenin bir sonucu olarak görülen travma sonrası gelişim kavramı (Tedeschi ve Calhoun, 2004) ile ilgili çalışmalar son yirmi yıl içinde katlanarak artmıştır (Eve ve Kangas, 2015). Deprem gibi doğal felaketlerin ülkemizdeki yaşanma sıklıkları ve yıkıcı sonuçları göz önünde bulundurulduğunda depremin akut etkileri kadar daha uzun vadeli sonuçlarının da incelenmesi önem kazanmıştır. Bu çalışma kapsamında, Marmara depreminden 16 yıl sonra depremin, maruz kalan bölge insanı üzerindeki etkilerinin, Travma Sonrası Gelişim Modeli çerçevesinde değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla yaşları 33 ile 58 arasında değişen Kocaeli depremini yaşamış ve şu anda Kocaeli'nde yaşayan 100 kadın ve 87 erkek olmak üzere toplamda 187 kişiye ulaşılmıştır. Katılımcılara kartopu örneklem yoluyla ulaşılmıştır. Bu amaçla katılımcılara demografik bilgi formu, Travma Sonrası Gelişim Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Travma Sonrası Stres Tanı Ölçeği (ilk kısmı), Pozitif ve Negatif Duygu Durum Ölçeği, Travmatik Yaşantı/ Deprem Yaşantısı Ölçeği, Travma Hakkında Kendini Açma Ölçeği, Travma Hakkında Kendini Açma Düzeyi ve Kendini Açmada Yönelinen Kaynaklar ile ilgili sorular uygulanmıştır. Korelasyon analizi sonucunda Travma sonrası gelişim ile pozitif duygulanım, algılanan sosyal destek, travma hakkında konuşmaya yönelik eğilim, travma hakkında kendini açma sırasında ortaya çıkan duygusal tepkinin varlığı, kendini açma düzeylerinden biri olan yakınlarla konuşma düzeyi, diğer yollar (yazarak, çizerek) kendini açma düzeyi arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Travma anında deneyimlenen şiddet ile travma sonrası gelişim arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Cinsiyetin temel değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığına tekrarlı ölçümler için çok faktörlü varyans analizi ile bakılmıştır. Bulgularda kadınların travma hakkında kendilerini açma sırasında verdikleri duygusal tepkinin ve travma hakkında yakınlarıyla konuşma düzeyinin erkeklere kıyasla anlamlı olarak daha fazla olduğu bulunmuştur. Bunlara ek olarak bir model testi yapılmıştır. Yapısal eşitlik modeli sonuçlarına göre travma sonrası gelişimi, pozitif duygulanımın, algılanan sosyal desteğin ve travma hakkında kendini açma sırasında verilen duygusal tepkilerin doğrudan yordadığı bulunmuştur.