Protein C tayinine yönelik yüzey plazmon rezonans sensörlerin hazırlanması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEDA KOYUN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): HANDAN YAVUZ ALAGÖZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Protein C (PC), K vitaminine bağımlı bir plazma proteinidir. Aktive Protein C (APC) protein C'den türeyen bir glikoproteindir. Trombin bağlı trombomodulin (T-TM) kompleksi tarafından bir aktivasyon peptitinin kırılmasıyla oluşur. Aktive protein C (APC) güçlü bir antikoagülanttır ve kan pıhtısının parçalanmasını kolaylaştırır. Aktive Protein C (APC) pıhtılaşma kaskadında kofaktörleri (FVa ve FVIIIa) inhibe ederek antikoagülant özelliğini gösterir. PC kanda 4 µg/mL derişime sahip eser bir proteindir Kandaki PC seviyesi azaldığında ciddi problemler gözlenir. PC eksikliği hastaları DVT (derin damar trombozu) riskine ve hayati tehdit oluşturabilecek doku oksijeninde azalmaya neden olan pıhtılaşma komplikasyonları riski altındadır. Bu kan pıhtıları kan akışına karışırsa kalp krizi, inme ve pulmoner emboliyi tetikler. Yüzey plazmon rezonans (SPR), bir metal yüzeydeki kırılma indisinin eş zamanlı ölçülmesi temeline dayanan oldukça duyarlı bir yöntemdir. Yüzey plazmon rezonans sensörler, metal yüzeyinde hedefe özgül bölgeler oluşturulmasıyla hazırlanır. Bu amaçla, monoklonal antibadiler ve aptamerler öne çıkan biyotanıma elemanlarıdır. Bu yolla hazırlanan SPR sensörler ile herhangi bir işaretlemeye gerek duymadan ölçüm yapılabilir. Nükleik asit aptamerleri (DNA veya RNA) 15-100 nükleotit uzunluğunda oligonükleotitlerdir ve büyük gelişigüzel oligonükleotit havuzlarından ayırılır. Saflaştırılan bu oligonükleotit zincirleri birçok hedef moleküle (iyonlardan kompleks hücresel molekülere kadar) karşı yüksek afinite sergiler. Hedef moleküllerine bağlanma yeteneklerinden dolayı, biyosensör, görüntüleme probları ve farmasötik ajan uygulamalarında yüksek potansiyele sahiptirler. Sunulan çalışmanın amacı yapay plazma ve protein C çözeltisinden PC tayini için yüzey plazmon rezonans (SPR) sensör hazırlanmasıdır. SPR sensör altın yüzeyin poli(HEMA-APC Apt) polimer film ile modifiye edilmesiyle hazırlanmıştır. İlk aşamada APC aptameri ile MAC (N-metakriloil-L-sistein) monomerinin kompleks oluşturması sağlanmıştır. Siyanamid HEMA(2-hidroksietil metakrilat) içerisinde çözülmüş ve hazırlanan çözelti APC Apt/MAC kompleksi ile karıştırılmıştır. Hazırlanan karışıma daha sonra azobisizobütironitril başlatıcısı eklenerek, bu karışım SPR sensör altın yüzeyine damlatılarak ultraviyole (UV) lamba altında polimerizasyon gerçekleştirilmiştir. Aynı deneysel yöntem uygulanarak poli(HEMA-gelişigüzel DNA) ve poli(HEMA-MAC) SPR sensörler de hazırlanmıştır. Hazırlanan SPR sensörler atomik kuvvet mikroskobu, elipsometre ve temas açısı ölçümleriyle karakterize edilerek derişim taraması ve seçicilik çalışmaları çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Desorpsiyon çalışmaları 0.025 M NaCl çözeltisi ile gerçekleştirilmiştir. Hazırlanan sensörlerin tayin limiti (LOD) tayin sınırı (LOQ) ve yapay plazma ile PC duyarlılığı belirlenmiştir.